Robert Frost, Net mear brûkt begraafplak

 
Net mear brûkt begraafplak

Hjir komme libbenen noch gear,
Benijd wat tekst de sarken ha;
Wa’t libbet, wol hjir bêst nei ta,
Mar deaden lûkt dit plak net mear.

De rigels sprekke, sizze froed:
‘Dy’t libben komme, geandefoet
Te sarkelêzen, even, hjoed,
Dy komme moarn wer – dea, foargoed.’

Al rymje sy oer dea sa wis,
De stiennen merke dochs wat mist:
Gjin minske dy’t hjir dea noch komt.
Wêr skrillet men dan foar werom?

Wurdt ea de sarken snoad ferklearre:
Net ien ferstoar foar syn plezier,
Dat men hold op, foargoed, mei stjerren –
Grif hâlde sy dy bluf foar wier.

 

In a Disused Graveyard

The living come with grassy tread
To read the gravestones on the hill;
The graveyard draws the living still,
But never any more the dead.

The verses in it say and say:
“The ones who living come today
To read the stones and go away
Tomorrow dead will come to stay.”

So sure of death the marbles rhyme,
Yet can’t help marking all the time
How no one dead will seem to come.
What is it men are shrinking from?

It would be easy to be clever
And tell the stones: Men hate to die
And have stopped dying now forever.
I think they would believe the lie.

 

Ut New Hampshire, 1923.

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, Net mear brûkt begraafplak

Emily Dickinson, 744

 
Yn Grûn - ferbliuw fan de Narsis -
Dêr giet ek Sy beskûl -
Har Meitser - Har Metropolis -
Har Helpster - it Hielal -

Har Sier jaan - Kleur en Swier en Rom -
Is oan it Firmamint -
It putsje - Har te plôkjen om
Oan Dy te jaan - is mynt -

 

She dwelleth in the Ground -
Where Daffodils - abide -
Her Maker - Her Metropolis -
The Universe - Her Maid -

To fetch Her Grace - and Hue -
And Fairness - and Renown -
The Firmament’s - To pluck Her -
And fetch Her Thee - be mine -

 

Dickinson stjoerde ôfskriften fan dit fers oan har skoansus Susan Gilbert, oan har nichten Louisa en Frances Norcross en oan in ûnbekende. Frances Norcross makke in oantekening dat Dickinson der in krokus byfoege hie, en by it ôfskrift foar in ûnbekende binne restanten bewarre bleaun fan wat in krokus liket te wêzen. De earste beide rigels klinkt Psalm 91:1 yn troch. De King James Bible hat: ‘He that dwelleth in the secret place of the most High shall abide under the shadow of the Almighty.’ Yn de Wumkes-oersetting is dat: ‘Dy’t yn it skûlplak fen ’e Allerheechste sit, scil oernachtsje yn it skaed fen ’e Almachtige.’

F744 (J671). Ofbylding: Houghton Library, Harvard University, Cambridge, MA, it ôfskrift dat Dickinson stjoerde oan Susan Gilbert.

Posted in Emily Dickinson | Tagged , , , | Comments Off on Emily Dickinson, 744

Robert Frost, Fertroudens mei de nacht

 
Fertroudens mei de nacht

Ik wie ien dy’t fertroud wie mei de nacht.
Ik rûn har yn – hoe reinich ek it waar.
’k Untrûn it stedske ljocht en it gejacht.

Ik strúnde lâns de drôfste bûlevaar.
Ik gie foarby de rattelman op wacht
En joech gjin útlis, seach nei it trotwaar.

Soms kaam der hoar in smoarde jammerklacht
Oer huzen hinne, út in buert fier wei,
Dan dimpte ik myn stap en lústere sacht,

Mar ’t wie gjin Kom werom of Nim my mei;
En ûnierdsk heech sloech ik in toersklok acht
Dy’t, ljochtsjend tsjin it swurk, fan fierren sei

Dat goed noch tsjoed de oere is dy’t slacht.
Ik wie ien dy’t fertroud wie mei de nacht.

 

Acquainted with the Night

I have been one acquainted with the night.
I have walked out in rain—and back in rain.
I have outwalked the furthest city light.

I have looked down the saddest city lane.
I have passed by the watchman on his beat
And dropped my eyes, unwilling to explain.

I have stood still and stopped the sound of feet
When far away an interrupted cry
Came over houses from another street,

But not to call me back or say good-bye;
And further still at an unearthly height,
One luminary clock against the sky

Proclaimed the time was neither wrong nor right.
I have been one acquainted with the night.

 

Ut West-Running Brook, 1928.

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, Fertroudens mei de nacht

Emily Dickinson, 722

 
Op Dienmakke Bestean
Falt neat sa kâldbedaard -
As Libbens sêfte Ofrekken -
Fan Klokken en in Baar -

Komt in ûnthechtsjend Lûd -
Foar ’t Ear - Wa’t stjert benei -
Bekrânzing - en Begraffenis -
Gean groetsjend - lâns de Wei -

 

Opon Concluded Lives
There’s nothing cooler falls -
Than Life’s sweet Calculations -
The mixing Bells and Palls -

Makes lacerating Tune -
To Ears the Dying side -
’Tis Coronal - and Funeral -
Saluting - in the Road -

 

F722 (J735). Ofbylding: Houghton Library, Harvard University, Cambridge, MA.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 722

Robert Frost, It net nommen paad

 
It net nommen paad

Yn giel bosk wieken twa paden útien.
Ik koe, ûndielber, net beide del.
Om’t my dat spiet, bleau ik lang stean,
Liet oer paad ien myn each fier gean
Oant wêr’t it weiwaard yn it strewel;

Naam doe paad twa, sa moai hast ek,
Faaks dat it sels geskikter wie,
Want gerzich wie ’t en slyt wie ’t brek;
Hoewol’t wat lânskaam beide krekt
Sawat gelyk fersliten hie.

It giel dat dy moarns oer beide lei
Wie net fertrape ta swarte drek.
Ach, ’k liet paad ien foar in oare dei!
Mar wist, no giet it fan wei op wei,
Dit spoar fiert my grif nea tebek.

En ienris, earne, yn koart bestek,
Is dit wat ik fersuchtsje sil:
Twa paden wieken útien, en ik –
Ik naam it paad it minst yn trek,
En dat brocht in wrâld mei fan ferskil.

 

The Road not Taken

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back.

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I—
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference.

 

Ut Mountain Interval, 1916. YouTube: Santaï, ‘The Road Not Taken’, 2016.

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, It net nommen paad

Emily Dickinson, 515

 
Der is in pine - sa ekstreem -
Dy slokt substânsje op -
Bedekt de Ofgrûn dan mei Trance -
Mei’t it Unthâld syn stap
Der lâns - en oer - en op set -
As in Fersuftenien -
Dy’t feilich giet - wêr’t in wach each -
Him falle liet - Bien foar Bien -

 

There is a pain - so utter -
It swallows substance up -
Then covers the Abyss with Trance -
So Memory can step
Around - across - opon it -
As One within a Swoon -
Goes safely - where an open eye -
Would drop Him - Bone by Bone -

 

F515 (J599). Ofbylding: Houghton Library, Harvard University, Cambridge, MA.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 515

Poste restante XXIV

    ‘Leeuwarden’ (r.b.), ±1901–1902. Kleurelitografy, blyndruk, 90×140 mm. Utjûn troch Pieter Spijker, Ljouwert. Printe troch Kunstanstalt Rosenblatt, Frankfurt am Main, nû. 8073. Poststimpels Ljouwert 25-05-1903 en Hallum 26-[05]-1903. Ferstjoerd oan Henderika Albertina Schaafsma, Hallum, troch Sierd Harmen Schaafsma.

    Mijn “Odol” is op. Krijg ik als je a.s. Zaterdag thuis komt een nieuw doosje? De ansicht is ’t wel waard.
    S.H. Schaafsma Az.

 

Kolleksje Deventer Musea.

Jawis, dizze ansicht wie grif wol in doaske Odol wurdich. Under dy merknamme produsearre de Dresdener firma Lingner mûlwetter, toskpasta en toskpoeder, en dat lêste sil Henderika Albertina Schaafsma wol foar har broer Sierd Harmen meinimme moatten hawwe. Odol toskpoeder waard ferkocht yn rûne blikken doaskes. Neffens in advertinsje yn de Haagsche Courant fan 5 oktober 1903 koste sa’n doaske yn de winkel fan Henri van Westerborg 7½ sinten. Ansichten gongen by Haagsche Henri oer de toanbank foar 1 sint. Mar de ansicht dy’t Sierd syn suster stjoerde, sil him mear sinten koste hawwe, al wit ik spitigernôch net hoefolle. It is in rynsk dekorearre ding yn gromolitografy (stiendruk yn kleur), mei blyndruk en fegen fernis deropta, ekstra’s dy’t de foarstelling noch mear djipte jouwe. Op de ansicht stiet in grutte klaverfjouwer, mei op elk bledsje in fan in foto neitekene Ljouwerter stedsgesichtsje.

It wie de Ljouwerter boekhanneler Pieter Spijker (sjoch oer him Poste restante XXI) dy’t Sierd syn ansicht meitsje litten hie, hielendal yn Frankfurt am Main, by Kunstanstalt Rosenblatt. Dy firma, eigendom fan Adolf en Isaak Rosenblatt, lei him ta op gelegenheidsprintwurk yn gromolitografy. Sûnt 1892 brochten de Rosenblatts topografyske ansichten op ’e merk fan plakken yn hiel West-, Midden- en East-Europa. Doe’t de ansichtenkaarte-hausse yn Europa wat oer syn hichtepunt hinne rekke en djoere litografearre ansichten mear en mear bekonkurrearre waarden mei kaarten yn goedkeaper techniken, wreiden de Rosenblatts harren aktiviteiten út nei Amearika. Dat wie yn 1903. It late bygelyks ta prachtige ansichten fan Florida mei in omlisting fan alligators.

In grut part fan de Rosenblatt-produksje bestiet út ansichten mei ien oant seis stedsgesichtsjes en wat tierlantijnen deromhinne tsjin in blanko achtergrûn, ansichten dy’t kwa type en styl net ferskille fan wat oare Dútske printers-útjouwers doe yn dat sjenre makken. In hiel eigen karakter hienen lykwols de saneamde passepartout-kaarten dy’t de Rosenblatts sûnt likernôch 1902 op ’e merk brochten. Op dy kaarten – Sierd sines is der in foarbyld fan – is it hiele flak beprinte en binne de stedsgesichtsjes werjûn op, of omliste troch, byldfoljende motiven út de natuer. Guon motiven symbolisearje gelok (klaverfjouwers), in goede fangst (fisken) of in golle rispinge (appels, parren, kersen, krúsbeien, druven, wynranken). Oare motiven lykje minder betsjutting te hawwen, mar roppe, foar wa’t wol, it rûzjen fan de see (skulpen) of de roken fan in hjerstbosk op (dinappels, ikeblêden mei ikeltsjes).

Dy nije searje kaarten wie opnij in ynternasjonaal sukses. Ek yn Nederlân hie de firma Rosenblatt ôfnimmers yn tal fan stêden, fan Grins oant Flissingen ta (in oersjoch biedt it webstee Nederland in lithografische ansichten). Yn Fryslân wienen der fjouwer winkellju dy’t saken dienen mei de Rosenblatts, mei seis ‘Fryske’ Rosenblatt-ansichten as risseltaat. De al neamde Pieter Spijker joech der trije út fan Ljouwert en Rykele van der Meulen, Haye Schotsman en Minze Hamstra bestelden elk ien fan respektivelik Snits, De Lemmer en Harns. De Rosenblatt-ansicht fan Snits hat, krekt as dy fan Ljouwert fan Sierd, in klaverblêd mei fjouwer stedsgesichtsjes. De beide oare ansichten fan Ljouwert hawwe appels en parren, dy fan it fiskersdoarp De Lemmer hat hiel tapaslik in skol en dy fan Harns – dy’t yn myn samling noch ûntbrekt – hat in krâns fan skulpen.

It binne foar Fryslân ûngewoan lúkse en moai printe kaarten. De Rosenblatts fierden net inkeld it fêste repertoire oan motiven mar ek de wikseljende stedsgesichtsjes yn gromolitografy út. Dêrmei ûnderskaten se harren fan konkurrinten dy’t de Rosenblatt-passepartout-kaarten neimakken, mar dan de stedsgesichtsjes of sels de hiele kaart yn goedkeaper techniken útfierden. De Dútske samler Helmfried Luers, dy’t yn nûmer 17 fan syn tydskrift The Postcard Album wat feiten oer de firma Rosenblatt byienswile hat, skreau dêroer: ‘While other publishers/printers had their chromolitho borders preprinted and then added the individual views by collotype or halftone printing processes, Rosenblatt did the complete picture side by chromolitho process only. This gives their cards a homogeneous look and the touch of quality. And Rosenblatt’s printing quality was indeed always very good to excellent!’

Of sa’t Sierd Harmen Schaafsma al skreau: wol in doaske Odol wurdich. Syn suster sil wiis west hawwe mei de kaart. Henderika Albertina, te wrâld kaam yn Feanwâlden yn 1880, learde ta ûnderwizeres en stie in jiermannich foar de klasse yn Hallum. Yn 1918 troude sy mei de Grinslanner ûnderwizer Berend Boelema (1882–1930). Henderika ferstoar yn 1972 yn Grins en leit dêr by Berend en har skoanâlden begroeven op de Noorderbegraafplaats. Har broer Sierd, berne yn Feanwâlden yn 1882, wie ek ûnderwizer, oan in ambachtsskoalle yn Apeldoarn. Hy wie ferloofd mei Jacqueline Johanna van der Noordaa (1886–1975), mar noch foar’t it oan trouwen ta wie kaam Sierd, 29 jier âld, yn 1912 te ferstjerren. Fjouwer moanne letter ferfear Jacqueline fan Apeldoarn nei Amsterdam om dêr ferpleechster te wurden.

Posted in Poste restante | Tagged , , , , , , , , , , , | Comments Off on Poste restante XXIV

Elizabeth Bishop, De Mot-Minske

 
De Mot-Minske*

                          Hjirre, boppe,
binne skuorren yn it gebou opfolle mei knoeid moanneljocht.
It hiele skaad fan de Minske is mar sa grut as syn hoed.
It leit oan syn fuotten as in skiif dêr’t in pop op stean kin
en hy is in omklapte nulle, de punt magnetisearre nei de moanne.
Hy sjocht de moanne net; nimt inkeld har grûngebiet waar
en fielt it frjemde ljocht op syn hannen, waarm noch kâld,
fan in temperatuer dy’t mei gjin termometer te mjitten is.

                          Mar as de Mot-Minske
by gelegenheid syn seldsume besites oan it oerflak ôfleit,
komt him de moanne hiel oars foar. Hy ferskynt
út in iepening ûnder de râne fan ien fan de trottoirs
en begjint ûnrêstich tsjin de gevels op te krûpen.
Hy tinkt dat de moanne in lyts gat is boppeyn de himel,
wat de himel nutteleas makket foar beskerming.
Hy trillet, mar moat speure sa heech as er klimme kin.

                          En wylst syn skaad
as de achterdoek fan in fotograaf achter him oan sljurket,
klimt er bang by de fasades op, tinkt dat er it diskear oprêde sil
en stek syn kopke troch dy geefrûne iepening, om as út in tube
dertrochhinne prest te wurden, yn swarte slierten op it ljocht.
(De Minske, dy’t ûnder him stiet, hat sokke yllúzjes net.)
Mar de Mot-Minske moat dwaan wat him it bangst makket,
ek al faalt er, út soarte, en falt er achteroer, kjel mar net ferwûne.

                          Dan giet er werom
nei it feale seminten gongestelsel dat er syn thús neamt.
Hy fljocht, fladderet, kin sa fluch net as him noaskje soe
yn de lûdleaze treinen komme. De doarren slute rap.
De Mot-Minske nimt altiten achterstefoaren plak
en de trein set daalk útein op folle, skriklike snelheid,
sûnder te skeakeljen of wat foar oergong ek.
Hy wit net yn hokker tempo oft er tebek reizget.

                          Nachts moat er troch
keunstmjittige tunnels ferfierd wurde en dreamen werhelje.
Sa’t de bylzen harsels werhelje ûnder syn trein, sa lizze sy
de grûn foar syn hastige brein. Hy doart net út it raam te sjen,
want it tredde spoar, de ûnûnderbrutsen swolch fergif,
rint dêr nêst him. Hy beskôget it as in sykte dêr’t er
in fetberens foar oerurven hat. Hy moat syn hannen
yn ’e bûsen hâlde, sa’t oaren sjalen drage moatte.

                          Asto him fangst,
hâld dan in bûslampe by syn each. ’t Is ien en al swarte pupil,
ja in folsleine nacht, mei in bewimpere kime dy’t strak lûkt
as er werom stoarret en it each slút. Dan glydt der fan de lidden
ien trien, syn iennichste besit, as de angel fan in bij.
Temûk ferberget er dy, en ast der even net by bist
slokt er him yn. Sjochst lykwols ta, dan langet er him oer,
koel as út ûndergrûnske wellen en suver genôch om te drinken.

 
* Printflater yn in krante foar ‘rotminske’.

 

The Man-Moth*

                          Here, above,
cracks in the buildings are filled with battered moonlight.
The whole shadow of Man is only as big as his hat.
It lies at his feet like a circle for a doll to stand on,
and he makes an inverted pin, the point magnetized to the moon.
He does not see the moon; he observes only her vast properties,
feeling the queer light on his hands, neither warm nor cold,
of a temperature impossible to record in thermometers.

                          But when the Man-Moth
pays his rare, although occasional, visits to the surface,
the moon looks rather different to him. He emerges
from an opening under the edge of one of the sidewalks
and nervously begins to scale the faces of the buildings.
He thinks the moon is a small hole at the top of the sky,
proving the sky quite useless for protection.
He trembles, but must investigate as high as he can climb.

                          Up the façades,
his shadow dragging like a photographer’s cloth behind him,
he climbs fearfully, thinking that this time he will manage
to push his small head through that round clean opening
and be forced through, as from a tube, in black scrolls on the light.
(Man, standing below him, has no such illusions.)
But what the Man-Moth fears most he must do, although
he fails, of course, and falls back scared but quite unhurt.

                          Then he returns
to the pale subways of cement he calls his home. He flits,
he flutters, and cannot get aboard the silent trains
fast enough to suit him. The doors close swiftly.
The Man-Moth always seats himself facing the wrong way
and the train starts at once at its full, terrible speed,
without a shift in gears or a gradation of any sort.
He cannot tell the rate at which he travels backwards.

                          Each night he must
be carried through artificial tunnels and dream recurrent dreams.
Just as the ties recur beneath his train, these underlie
his rushing brain. He does not dare look out the window,
for the third rail, the unbroken draught of poison,
runs there beside him. He regards it as a disease
he has inherited the susceptibility to. He has to keep
his hands in his pockets, as others must wear mufflers.

                          If you catch him,
hold up a flashlight to his eye. It’s all dark pupil,
an entire night itself, whose haired horizon tightens
as he stares back, and closes up the eye. Then from the lids
one tear, his only possession, like the bee’s sting, slips.
Slyly he palms it, and if you’re not paying attention
he’ll swallow it. However, if you watch, he’ll hand it over,
cool as from underground springs and pure enough to drink.

 
* Newspaper misprint for “mammoth.”

 

Ut North & South, 1946.

Posted in Elizabeth Bishop | Tagged | Comments Off on Elizabeth Bishop, De Mot-Minske

Robert Frost, Hâlde by wâld op in snieïge jûn

 
Hâlde by wâld op in snieïge jûn

Waans wâld dit is, ’t is my bekend.
Mar hy hat yn it doarp syn went;
Sjocht net dat ik hjir hâld, fan doel
Syn wâld mei wyt bestruid te sjen.

Myn hopke tinkt grif, rare boel
En stean hjir stil by bosk en poel,
Beferzen, fier fan stâl en strie,
Wylst nearder jûn dit jier net foel.

Syn beltsjes skoddet er, as stie
Er foar de fraach wat misrûn wie.
Gjin oar lûd mear as licht geflean
Fan twirrewyn en dûnzige snie.

In moaie wrâld wurdt my hjir bean,
Mar ’k moat foar myn beloften stean,
En ear’t ik sliep sa fier noch gean,
En ear’t ik sliep sa fier noch gean.

 

Stopping by Woods on a Snowy Evening

Whose woods these are I think I know.
His house is in the village, though;
He will not see me stopping here
To watch his woods fill up with snow.

My little horse must think it queer
To stop without a farmhouse near
Between the woods and frozen lake
The darkest evening of the year.

He gives his harness bells a shake
To ask if there is some mistake.
The only other sound’s the sweep
Of easy wind and downy flake.

The woods are lovely, dark and deep,
But I have promises to keep,
And miles to go before I sleep,
And miles to go before I sleep.

 

Ut New Hampshire, 1923. YouTube: ‘Stopping by Woods on a Snowy Evening’ foardroegen troch Robert Frost sels, 1952.

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, Hâlde by wâld op in snieïge jûn

Elizabeth Bishop, Tankstasjon

 
Tankstasjon

Ach, wat is it smoarch!
– dat lytse tankstasjon,
oaljich, mei oalje fersêde
ta in ûntrêstigjende, alhiel
swarte trochskinendheid.
Pas op mei dy lúsjefers!

De heit hat in overal oan,
smoarch en oaljich
en te krap ûnder de earms,
en in steal kwike, dryste,
gleie soannen helpt him
(’t is in famyljetankstasjon),
elk troch ende troch smoarch.

Wenje se yn it stasjon?
It hat achter de pompen
in betonnen weranda, mei
in wrak, fan fet trochlutsen
rotan-ameublemint derop;
op de reiden sofa,
hiel noflik, in smoarge hûn.

In pear stripboeken jouwe
it iennichste kleuraksint –
in bestimde kleur. Se lizze
op in grut útfallen kleedsje,
feal, dat in krukje oerdekt
(diel fan it ameublemint), nêst
in grutte hierrige begoania.

Wêrom dy singeliere plant?
Wêrom dat krukje?
Wêrom, ach wêrom dat kleedsje?
(Borduerd yn koweblomkesstek
mei margriten, tink ik,
en swier troch it grauwe haakwurk.)

Ien hat it kleedsje borduerd.
Ien jout de plant wetter,
of oalje miskien. Ien
skikt de rigen blikken
sadanich dat se súntsjes
ESSOSOSOSO
sizze tsjin opfokte auto’s.
Ien hâldt fan ús allegearre.

 

Filling Station

Oh, but it is dirty!
—this little filling station,
oil-soaked, oil-permeated
to a disturbing, over-all
black translucency.
Be careful with that match!

Father wears a dirty,
oil-soaked monkey suit
that cuts him under the arms,
and several quick and saucy
and greasy sons assist him
(it’s a family filling station),
all quite thoroughly dirty.

Do they live in the station?
It has a cement porch
behind the pumps, and on it
a set of crushed and grease-
impregnated wickerwork;
on the wicker sofa
a dirty dog, quite comfy.

Some comic books provide
the only note of color—
of certain color. They lie
upon a big dim doily
draping a taboret
(part of the set), beside
a big hirsute begonia.

Why the extraneous plant?
Why the taboret?
Why, oh why, the doily?
(Embroidered in daisy stitch
with marguerites, I think,
and heavy with gray crochet.)

Somebody embroidered the doily.
Somebody waters the plant,
or oils it, maybe. Somebody
arranges the rows of cans
so that they softly say:
ESSOSOSOSO
to high-strung automobiles.
Somebody loves us all.

 

Ut Questions of Travel, 1965.

Posted in Elizabeth Bishop | Tagged | Comments Off on Elizabeth Bishop, Tankstasjon