Philip Larkin, Dit fers dan mar

 
Dit fers dan mar

Dyn heit en mem ferneuke dy.
    Grif net mei sin, mar ’t is al sa.
Krijst harren fouten fan se mei
    Plus foar dysels der wat op ta.

Ach, ienris binne sy ek naaid,
    Troch healegearen, kliemsk en kâld,
Dy’t (huodsjes op) âldmoadrich klaaid
    Elkoar soms griepen by de strôt.

De minske jout misêre troch.
    It rint skean del as in talúd.
Naai út sa gau ast kinst en sjoch
    Fan eigen bern ôf ta beslút.

 

This Be The Verse

They fuck you up, your mum and dad.
    They may not mean to, but they do.
They fill you with the faults they had
    And add some extra, just for you.

But they were fucked up in their turn
    By fools in old-style hats and coats,
Who half the time were soppy-stern
    And half at one another’s throats.

Man hands on misery to man.
    It deepens like a coastal shelf.
Get out as early as you can,
    And don’t have any kids yourself.

 

Ut High Windows, 1974. YouTube: Henrikson, ‘This Be The Verse’, 2021.

Posted in Mear | Tagged , | Comments Off on Philip Larkin, Dit fers dan mar

Philip Larkin, Unwittendheid

 
Unwittendheid

’t Is frjemd gjin weet te hawwen en noait wis
Fan wat der wier is, echt, oprjocht,
Disclaimers jaan te moatten: Tsja, my tocht,
It skynt dat it sa sit,
Mar faaks is ’t oars, wa wit.

Frjemd net te fetsjen hoe’t de dingen gean:
Sy snappe hoe’t men jin bedript
En hawwe foarmgefoel, fersiedzje stipt
En passe harren oan;
Ja, ’t is lang net gewoan

Dat klaaid sels mei sok witten – want ús fleis
Wynt syn beslissings om ús hinne –
Us libbens dochs sa ûnsekuer ferrinne
En is ’t oan stjerren ta
Wy stûkje: Hoe no sa?

 

Ignorance

Strange to know nothing, never to be sure
Of what is true or right or real,
But forced to qualify or so I feel,
Or Well, it does seem so:
Someone must know.

Strange to be ignorant of the way things work:
Their skill at finding what they need,
Their sense of shape, and punctual spread of seed,
And willingness to change;
Yes, it is strange,

Even to wear such knowledge – for our flesh
Surrounds us with its own decisions –
And yet spend all our life on imprecisions,
That when we start to die
Have no idea why.

 

Ut The Whitsun Weddings, 1964

Posted in Mear | Tagged | Comments Off on Philip Larkin, Unwittendheid

Mail oan Minke III

Leave Minke,

It boartersplak fan beukerskoalle De Paddestoel yn Boalsert stie in stiennen muorre omhinne – yn myn ûnthâld in hegenien. Moast dy muorre ús, kabouterkes, binnenhâlde of opslûpen pubers bûtenhâlde? Wierskynlik beide. Mar de skerpe diggels fan grien en brún glês dy’t mei speesje boppe-op de muorre fêstset wienen, tsjinnen grif inkeld it lêste doel. Se wienen net bedoeld om de boartsjende beukerkes ôf te skrikken. Likegoed joegen dy agressive glêsdiggels my yndertiid, rom 55 jier lyn, in gefoel fan ûnfeiligens, fan finzenskip hast.

Nee hear, ik haw dêr neat fan oerhâlden, mar ’t is my al bybleaun. Do fregest my nei de betsjutting fan muorren yn de poëzy fan Robert Frost. It is yndied in weromkearend motyf yn syn wurk. Ik leau lykwols net dat it fenomeen ‘muorre’ by Frost in fêste symboalfunksje of archetypyske lading hat. Neffens my wikselet de betsjutting dy’t der oan takend wurde kin per gedicht, sa bot sels dat in muorre by Frost soms in posityf en soms in negatyf ding is, of alteast liket te wêzen. It antwurd op dyn fraach is dus ôfhinklik fan hokfoar gedicht datst by de kop pakst, en fansels ek fan wa’t it antwurd jout. Ik rin de trije gedichten bylâns dêr’t it motyf ‘muorre’ in substansjeel elemint yn is.

Frost syn ferneamde fers ‘Mending Wall’, in ferheljend gedicht yn fiifjambige rigels sûnder rym, befreget hiel eksplisyt it nut fan muorren. Wat doel hat it in muorre te meitsjen en te ûnderhâlden dy’t oars net docht as in stik lân mei appelbeammen skiede fan in stik lân mei dinnebeammen? Gjin inkeld doel, wylst it ôffreedzjen fan stikken lân oaren wol tagong en trochgong ûntseit. Mar neffens de antagonist yn it gedicht – de buorman mei wa’t de ik de muorre elk jier wer oplapet – garandearret de muorre goede buorskip: ‘Good fences make good neighbors’. De ik yn it gedicht sjocht der lykwols wat primityfs yn. Sa net, de muorre dy’t it grûnbesit fan de ien ôfskermet fan it grûnbesit fan de oar, is sels mienskiplik besit en ferget mienskiplik ûnderhâld. Fanwegen dat lêste bringt de muorre beide buorlju ek byinoar.

Dat is alteast hoe’t ik it gedicht lês. Ik diel myn ynterpretaasje mei in protte oaren, mar der binne ek ôfwikende ynterpretaasjes, en guon steane dwers op mines. ‘Mending Wall’ hat fan begjin ôf oan ûnderwurpen west oan útienrinnende analyzes. John C. Kemp jout yn syn boek Robert Frost and New England in oersjoch en merkt, foarôfgeand oan syn eigen útlis, op:

The variety of interpretations has been remarkable. By concentrating on one of the two characters, by making more or less of the poem’s symbolism, its irony, or its connection with Frost’s other work, readers have found ways to condemn the speaker as well as to defend him, and they have been equally ingenious in presenting arguments for and against the farmer’s adage about good fences.

It fers ‘A Cow in Apple Time’ set muorren yn in hiel oar ljocht. Hjir hat de muorre in dúdlike funksje: hy skiedt gjin appelhôf fan in dinnebosk, mar in appelhôf fan in greide mei fee, en dat fee moat weihâlden wurde fan it fruit. Mar in ko brekt troch de muorre hinne en fret har sêd oan de appels. Dat is net sûnder gefolgen: de gistende appels meitsje har dronken en soarchje derfoar dat se gjin molke mear jout. De appels, dy’t net foar har ornearre wienen, dogge har skea.

Op it earste gesicht is it ferske in ûnskuldich teltsje – Dean Yeagle makke der yn 2005 in fleurich berneprinteboek fan – mar in laach djipper is it neat minder as in parafraze fan de sûndefal. De ko is as Eva, dy’t de skied tusken it tastiene en it ûntalitbere oerstuts, fan de ferbeane frucht iet en dat belije moast. Wat boadskip wol Frost kwyt? Dat der begrinzings binne, fan boppen ynsteld, dy’t in minske te earbiedigjen hat? It soe passe by it puriteinske stimpel dat op Frost drukt is yn syn jeugd.

En dan it nuvere gedicht ‘Not Quite Social’. Nei de foarm is it vintage Frost, mei kwatrinen mei krúst rym en fiif heffings de rigel binnen in frij metrum, mar kwa toan en ynhâld is it in swarte swan binnen syn oeuvre. Der klinkt in spotsk lûd út op dat yn it ornaris bespegeljende, mankelike, ferhoalen-iroanyske wurk fan Frost seldsum is. En ynhâldlik smyt it fragen op. Yn The Robert Frost Encyclopedia neamt Todd Lieber it mei rjocht ‘a somewhat obscure poem’. De ik yn it gedicht hat wat dien dat net rjocht akseptearre is en moat foar syn antymaatskiplike aksje faaks straft wurde. De omskriuwing fan wat er misdien hat, is kryptysk: hy hat de lju warskôge troch harren foar te hâlden

That the city’s hold on a man is no more tight
Than when its walls rose higher than any roof.

Hjir liket in motyf yn mei te sprekken dat yn Frost syn ‘rurale’ oeuvre faken foarkomt: de tsjinstelling tusken plattelân en stêd, dy’t gearfalt mei de tsjinstelling tussen goed en kwea – wat dat oangiet hie Frost in Frysk skriuwer wêze kind. De goedens en goedmoedigens fan it plattelânslibben paste by Frost syn publike imago, dat Derek Walcott yn in pear halen omskreaun hat as: ‘Robert Frost: the icon of Yankee values, the smell of wood smoke, the sparkle of dew, the reality of farmhouse dung, the jocular honesty of an uncle.’

Mar wat hawwe yn ‘Not Quite Social’ dy ‘walls’ te betsjutten? Oars as de natuer hâldt de stêd de minske yn de greep, en dy greep wie nea grutter as doe’t de muorren heger riisden as alle dakken. Dy dakken joegen faaks burgenens, mar mei sokke hege muorren is dat in burgenens ûnder in slachskaad. No lykje ‘the city’ en ‘its walls’ hjir yn algemiene sin brûkt te wêzen. Dochs soe it neffens my sa wêze kinne dat Frost spesifike saken op it each hie. Want wiist it brûken fan de doetiid ‘rose’ yn stee fan de notiid ‘rise’ net earder op in histoarysk barren as op in algemiene kondysje? Yn dat gefal soenen ek dy ‘city’ en dy ‘walls’ wolris hiel konkreet wêze kinne.

Even breinstoarmje. De stêd aller steden, New York, wurdt ek wol ‘The City’ neamd. ‘The City’ is nammers ek in oantsjutting foar it finansjele sintrum fan Londen. Mei dat yn ’e achterholle is it gjin grutte stap om ‘walls’ te sjen as in allúzje op Wall Street, de wichtichste strjitte yn it Financial District op it New Yorkse Manhattan, en by útwreiding in oantsjutting foar dat hiele Financial District. It is de sucht nei jildlik gewin troch middel fan spekulaasje wêrmei’t de stêd de minske knypt, knoeit, korrumpearret. Yn dat ljocht falt ek it slot fan ‘Not Quite Social’ better op syn plak. Frost einet ommers mei metafoaren dy’t te krijen hawwe mei finansjele transaksjes:

I shall will to the common stock of air my breath
And pay a death-tax of fairly polite repentance.

De kearnbegripen hjiryn binne ‘neilitte’ (to will), ‘oandielen’ (common stock) en ‘erfbelesting’ (death-tax). Benammen dy oandielen pleatse it gedicht yn de sfear fan beurshannel en jouwe nei myn betinken mei weromwurkjende krêft in (by)betsjutting oan de ‘walls’, ien dy’t sûnder mis aktueel wie yn de tiid dat ‘Not Quite Social’ skreaun waard. Frost publisearre it gedicht foar it earst yn de Saturday Review of Literature fan 30 maart 1935, middenyn de Great Depression, de lang oanhâldende ekonomyske krisis dy’t folge wie op de Wall Street Crash, de beurskrach, fan 1929.

Net dat Robert Lee Frost, sa’t de dichter folút hiet, in sosjalist wie, of lêst hie fan oarsoartige foarútstribjende oanslaggen. Krekt oarsom: Frost wie in konservatyf, dy’t himsels ris typearre as ‘orthodox in politics[,] love and religion’. Dat wie yn in brief út 1917, mar it wie gjin momintopname, it wie in libbenslange grûnhâlding. Frost hie in hekel oan alles wat progressyf of avant-gardistysk wie. Fan syn heit (dy’t him as foarnammen de namme fan de Konfederaasje-generaal Robert E. Lee joech) hie er sympaty oerurven foar it stânpunt fan de rebellearjende Súdlike Steaten yn de Amerikaanske Boargeroarloch. Ek hie de dichter net in protte moederaasje mei it grutte leger fan wurkleazen as gefolch fan de Great Depression: Frost wie tsjin útkearings en wurkferskaffingsprojekten foar wurkleazen en oppere sels dat foar harren miskien mar wer slavetsjinst ynsteld wurde moast, skriuwt syn (bytiden licht fileine) biograaf Henry Hart.

It binne dan ek, tink ik, net sasear it kapitalistyske finansjeel-ekonomyske systeem en de bypassende sosjale struktuer dy’t Frost yn ‘Not Quite Social’ bekritisearret. Ja, Frost hie politike ideeën – faaks better sein: persoanlike (en gauris reaksjonêre) mieningen en mieninkjes oer oarmans politike ideeën – mar hy wie alderminst sels in politikus en ambiearre dat ek hielendal net. Hy wie in dichter, ien mei in romantyske langst nei in boerewrâld mei dito sosjaal-ekonomyske ferhâldings, en in ôfgriis fan de moderniteit fan de metropoal.

De fraach oft dy langst en dy ôfgriis autentyk of poaze wienen, lit ik even lizze. Wêr’t it om giet, is dat de misdied fan de ik yn ‘Not Quite Social’ derút bestiet dat hy warskôget tsjin it bûtensluten en it ûntminsklikjen dat útgiet fan ‘Wall Street’, as pars pro toto fan in systeem dêr’t hjoeddedei bygelyks ek de Amsterdamske Zuidas diel fan útmakket. Syn warskôging is dy fan de ienling en spulbrekker dy’t er as dichter no ienris is. Faaks is it benammen dát wat de mienskip him kwea ôf nimt en wat bestraft wurde moat.

Ik hoopje dy gau werris te moetsjen, Minke. Miskien moatte wy ris tegearre nei Boalsert ta, om in besite te bringen oan it nije kultuerhistoaryske sintrum De Tiid dêre. En sille wy dan ek efkes by De Paddestoel lâns, om te sjen oft dy glêsdiggels noch op dy muorre sitte, en hoe heech dy muorre no echt is? Ik belje dy om ôf te praten! Hertliks,

Klaas

– John C. Kemp, Robert Frost and New England. The poet as regionalist, Princeton 1979, s. 13–26.
– Todd Lieber, ‘“Not Quite Social”’, yn: Nancy Lewis Tuten & John Zubizarreta (red.), The Robert Frost Encyclopedia, Westport/London 2001, s. 237–238.
– Derek Walcott, ‘The road taken’, yn Joseph Brodsky, Seamus Heaney & Derek Walcott, Homage to Robert Frost, New York 1996, s. 89–117: 94. Earder publisearre yn The New Republic, 1995.
– Donald Sheehy, Mark Richardson & Robert Faggan (red.), The Letters of Robert Frost, I: 1886–1920, Cambridge, MA, 2014, s. 583.
– Henry Hart, The life of Robert Frost. A critical biography, Hoboken 2017, s. 267.

Posted in Flessepost | Tagged , , , , , , | Comments Off on Mail oan Minke III

Robert Frost, Muorre-ûnderhâld

 
Muorre-ûnderhâld

Der is wat dat net oer in muorre mei,
Dat froast stjoert dêr’t de ûndergrûn fan tynt,
De flinten boppe-op ferwaarje lit
En bressen slacht, foar twa sels bredernôch.
Wat jagers dogge, giet it hjir net om:
Ik rin se nei, lis stiennen wer teplak
Dy’t sy net op mekoarren litten ha,
Omdat de meute los moast op it knyn
Dat skûle. Mar net ien hat heard of sjoen
Wat skuld hat oan de skea dy’t ik bedoel,
De gatten dy’t wy elk jier maitiids tichtsje.
Ik doch myn buorman jinsen wer berjocht,
Wy prate ôf en rinne ’t skied bylâns
En bouwe de muorre tusken ús wer op.
Al dwaande hâlde wy dy tusken ús.
Elk docht de flinten lizzend op syn helte.
Guon binne kantich, oaren hast sa rûn
Dat in beswarring se balâns jaan moat:
‘Bliuw lizzen oant wy dy de rêch takeare!’
’t Hantearjen makket ús de fingers rou.
Och, ’t is in soart fan wedstriid bûtendoar,
Elk oan in kant. Mear is it winlik net:
Wêr’t muorre is, hie it wol sûnder kind:
Hy docht yn dinnen, ik bin appelhôf.
Nea stekt, sis ik, ien fan myn beamkes oer
En yt ien fan syn dinne-appels op.
Syn antwurd: ‘Goede muorren, goede buorren.’
Tsjinstribbich troch de maitiid bin ’k benijd
Oft ik him ta wat ynsjoch bringe kin:
‘Liedt dit ta goede buorlju? Soks jildt dochs
Foar lân mei kij? Hjir is gjin ko te sjen.
Ik soe gjin muorre bouwe foar’t ik wist
Wat ik dêrmei dan yn- of bûtensleat
En wa’t ik mooglik argewaasje joech.
Der is wat dat net oer in muorre mei,
Him sljochtsje wol.’ Hast hie ik ‘Elven’ sein,
Mar elven binne ’t no krekt net, en leafst
Woe ik dat hy dêr sels mei kaam. Ik sjoch
Him stiennen tôgjen, ien yn elke hân,
Lykas in stientiidman syn wapentúch.
Hy spaant, komt it my foar, yn tsjuster om
Dat mear is as it skaad fan beam en bosk.
Foarby syn heite spreuk sil er net gean
En dat er dêr oan tocht hat, noasket him,
Wer seit er: ‘Goede muorren, goede buorren.’

 

Mending Wall

Something there is that doesn’t love a wall,
That sends the frozen-ground-swell under it,
And spills the upper boulders in the sun;
And makes gaps even two can pass abreast.
The work of hunters is another thing:
I have come after them and made repair
Where they have left not one stone on a stone,
But they would have the rabbit out of hiding,
To please the yelping dogs. The gaps I mean,
No one has seen them made or heard them made,
But at spring mending-time we find them there.
I let my neighbor know beyond the hill;
And on a day we meet to walk the line
And set the wall between us once again.
We keep the wall between us as we go.
To each the boulders that have fallen to each.
And some are loaves and some so nearly balls
We have to use a spell to make them balance:
‘Stay where you are until our backs are turned!’
We wear our fingers rough with handling them.
Oh, just another kind of outdoor game,
One on a side. It comes to little more:
There where it is we do not need the wall:
He is all pine and I am apple orchard.
My apple trees will never get across
And eat the cones under his pines, I tell him.
He only says, ‘Good fences make good neighbors.’
Spring is the mischief in me, and I wonder
If I could put a notion in his head:
Why do they make good neighbors? Isn’t it
Where there are cows? But here there are no cows.
Before I built a wall I’d ask to know
What I was walling in or walling out,
And to whom I was like to give offense.
Something there is that doesn’t love a wall,
That wants it down.’ I could say ‘Elves’ to him,
But it’s not elves exactly, and I’d rather
He said it for himself. I see him there
Bringing a stone grasped firmly by the top
In each hand, like an old-stone savage armed.
He moves in darkness as it seems to me,
Not of woods only and the shade of trees.
He will not go behind his father’s saying,
And he likes having thought of it so well
He says again, ‘Good fences make good neighbors.’

 

Ut North of Boston, 1914

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, Muorre-ûnderhâld

Wallace Stevens, It glês wetter

 
It glês wetter

Dat it glês rane soe yn hjittens,
Dat it wetter befrieze soe yn kâldens,
Toant oan dat dit objekt inkeld in steat is,
Ien út in protte, tusken twa poalen. Dus,
Yn it metafysyske binne der dy poalen.

Hjir yn it sintrum stiet it glês. Ljocht
Is de liuw dy’t delkomt om te drinken. Dêr
En yn dy steat is it glês in poel.
Readich binne syn eagen en readich syn kloeren,
It ljocht dat delkomt, bet syn tsjeaken fol skom

En yn it wetter wâlje planteslierten om.
En dêr en yn in oare steat – de refraksjes,
De metafysika, de plastyske parten fan gedichten
Ferhûneloartsje yn de geast – Mar, dikke Jocundus,
Yn noed oer wat hjir yn it sintrum stiet, net it glês,

Mar yn it sintrum fan ús libbens, dizze tiid, dizze dei,
It is in steat, dizze maitiid mids de politisy
Dy’t kaartspylje. Yn in doarp fan ynlanners
Moatte je noch ûntdekke. Mids doggen en dong
Moatte je trochgean mei it oanfjochtsjen fan jins ideeën.

 

The Glass of Water

That the glass would melt in heat,
That the water would freeze in cold,
Shows that this object is merely a state,
One of many, between two poles. So,
In the metaphysical, there are these poles.

Here in the centre stands the glass. Light
Is the lion that comes down to drink. There
And in that state, the glass is a pool.
Ruddy are his eyes and ruddy are his claws
When light comes down to wet his frothy jaws

And in the water winding weeds move round.
And there and in another state—the refractions,
The metaphysica, the plastic parts of poems
Crash in the mind—But, fat Jocundus, worrying
About what stands here in the centre, not the glass,

But in the centre of our lives, this time, this day,
It is a state, this spring among the politicians
Playing cards. In a village of the indigenes,
One would have still to discover. Among the dogs and dung,
One would continue to contend with one’s ideas.

 

Ut Parts of a World, 1942

Little Guilleret, long Tristram en fat Jocundus. Yllustraasje troch Edward G. McCandlish yn Laboulaye’s fairy book út 1866.

Wat of wa bedoelt Stevens mei ‘fat Jocundus’? Nei myn bêste witten hat de Wallace Stevens-literatuer dêr gjin goed antwurd op. Yn Parties d’un monde (2011), in Frânske oersetting fan Parts of a World, identifisearret oersetter Thierry Gillybœuf fat Jocundus mei de Italiaanske yngenieur en arsjitekt Giovanni Giocondo (sa. 1433–1515), mar dat liket my in slach yn ’e loft. En Wallace Stevens-gids Eleanor Cook giet yn har boek A reader’s guide to Wallace Stevens (2007) net fierder as:

“jocund” personified through its etymology (Lat. masculine singular), an unlikely worrior.

Ja, it Latynske adjektyf jocundus of jucundus betsjut ‘wat nocht jout’, oangenaam, noflik (fan persoanen: bemind, ynnimmend), mar wat moat dat yn dit gedicht en wêrom is de Jocundus fan Stevens ‘fat’?

Fat Jocundus is in personaazje yn it mearke ‘King Bizarre and Prince Charming; or, the art of governing men’ fan de amerikanofile Frânsman Édouard Laboulaye (1811–1883). It is yn in oersetting fan Mary L. Booth opnommen yn Laboulaye’s fairy book. Fairy tales of all nations, New York 1866. Yn dat mearke wurde de ‘physicians’ fat Jocundus, long Tristram en little Guilleret ûntbean by in sike kening om in diagnoaze te stellen. De dokters wurde omskreaun as ‘three geniuses who had made their fortune, each with one idea, which had been the reason why they had never had any more’. Is fat Jocunus yn Stevens syn gedicht yndied ‘an unlikely worrior’, dan net omdat er dêr te plesant foar wêze soe, mar omdat er net ree of by steat is om mear as ien idee te hawwen.

Posted in Wallace Stevens | Tagged , , , , , , | Comments Off on Wallace Stevens, It glês wetter

Robert Frost, In ko yn appeltiid

 
In ko yn appeltiid

Eat ropt wekker yn dy ko it ferlet
In freding fral te sjen as in iepen sket
En fredingmakkers fral as net sa snoad.
Har kop is besmodske, sy flybket in soad,
’t Is sjerp fan sider. No’t se preaun hat fan fruit,
Wurdt greide toar as hop troch har ferspuid.
Sy draaft fan beam nei beam, dêr lizze en swietsje
De ôfwaaide fruchten, dêr’t wjirmen fan genietsje.
Oant it har fleane lit, begnaut se dy rûch.
Sy âlet tsjin de loft – en wurdt dan slûch.
Har jaar ferskronfelet. Sy stiet aanst drûch.

 

A Cow in Apple Time

Something inspires the only cow of late
To make no more of a wall than an open gate,
And think no more of wall-builders than fools.
Her face is flecked with pomace and she drools
A cider syrup. Having tasted fruit,
She scorns a pasture withering to the root.
She runs from tree to tree where lie and sweeten
The windfalls spiked with stubble and worm-eaten.
She leaves them bitten when she has to fly.
She bellows on a knoll against the sky.
Her udder shrivels and the milk goes dry.

 

Ut Mountain Interval, 1916

Posted in Robert Frost | Tagged | Comments Off on Robert Frost, In ko yn appeltiid

Wieder was Schreckliches

Postcards pictured V

Three picture postcards, sent to ‘Otto’ by ‘Rosa’ in Mittweida (near Dresden in Saxony, Germany) during World War I, presumably in 1914, between 31 October and 23 November. No addresses, stamps or postmarks; apparently sent in envelopes.

As can be deduced from Rosa’s messages, Otto travelled from Mittweida over Leipzic and Cologne to Lomme, near Lille in Northern France. Most likely he was a soldier. On 31 July 1914, Germany had ordered the mobilization of its troops. In the following days Germany declared war on Russia and France. Otto may have been part of the German troops that invaded France from the north, through Belgium. Perhaps he was also one of the 2,5 million German, French and British soldiers who fought in the first Battle at the Marne, in Northern France, on 6–12 September 1914. Half a million of them were killed.

For many of the German soldiers the mobilization was at first like a holiday; some of them even marched with flowers in the muzzles of their rifles. Propaganda and an atmosphere dominated by nationalism and militarism added to the notion of ‘ein frischer, fröhlicher Krieg’. These picture postcards are striking expressions of that sentiment. Once used for sending messages, they often show a cynical combination of propaganda and wartime reality.

1. Mittweida, 31-10-[1914?]. Photo, b/w, with the black-white-red flag of the German Empire (1871–1918), 138×85 mm. Issued by the Neue Photographische Gesellschaft, Berlin, no. 12790.

Printed text:
    Grüß’ Gott!

Written text:
    Mittweida, d. 31.10.
    Mein lieber Otto!
    Vielen Dank für deine liebe Karte, die ich heute erhalten habe. Freue mich, daß du noch gesund und munter bist, dasselbe kann ich auch von mir sagen. Lieber Otto, du kannst die Bücher dort behalten, wenn du willst, ich habe sie gelesen. Deine Eltern haben auch dein Paket mit Briefen und Karten erhalten, ich soll dich vielmals grüßen von Ihnen. Bei uns ist eine Kälte, wie zu Weihnachten, daß [!] Laub ist schon alles runter. Heute vorm Jahre war ich mit dir in Altmittweida zur Kirmes daß [!] waren schönre Zeiten, nicht wahr Otto?
    Wann wirst du mal wieder kommen
    Viele Grüße von Allen.
    Ich grüße und küsse dich vielmals d. tr. [= deine treue] Rosa

2. Mittweida, 18-11-[1914?]. Photo, b/w, with the flag of the German Empire, 136×86 mm. Issued by the Neue Photographische Gesellschaft, Berlin, no. 12671.

Printed text:
    In treuem Gedenken!

Written text:
    Mittweida, d. 18.11.
    Mein einziger Otto!
    Habe heute deine liebe Karte aus Leipzig erhalten, sage dir vielen dank dafür. Mein Otto, ich wäre zu gern noch einmal zu dir gekommen, aber ich wollte es dir nicht schwer machen. Ich war in einer Stimmung, ich hätte den ganzen Tag weinen können. Heute geht es wieder, war bei deinen Eltern einmal, deine Mutter hat dein Geld auf die Sparkasse geschafft. Vergiß mich nicht mein Otto und komm bald wieder
    In treuer Liebe gr. u. k. d. d. [= grüßt und küsst dich deine] Rosa
    Bin schon 9 Uhr zu Bett gegangen.

3. Mittweida, 23-11-[1914?]. Photo, b/w, 135×84 mm. Issued by Paul Fink, Berlin, no. 3692/2.

Printed text:
    Fräulein Feldgrau

Fräulein Feldgrau was a silent film comedy made in 1914, starring Else Bötticher (1880–1966). She played a German baroness outsmarting the French shortly after the outbreak of the war.

Written text:
    Mittweida, d. 23.11.
    Mein lieber Otto!!
    Habe deine lieben Karten erhalten, die von Köln und vom Lomme. Sage dir vielen dank, freue mich daß es dir gut geht. Hier in Mittweida ist wieder was schreckliches passiert. Ein Soldat der auf Urlaub da war, hat in letzter Nacht seine 4 Kinder und sich selbst erschossen. Seine Frau war nur erst gestorben. Er hat sich das zu sehr angenommen. Köhler heißt er und sie wohnten im Brühl. Ich weiß nicht ob du Ihn kennst.
    Hoffentlich hast du nun auch meine Karte erhalten
    Ich habe keine schlechten Gedanken von dir
    Behalte mich lieb
    Es gr. u. k. d. d. tr. [= grüßt und küsst dich deine treue] Rosa

Brühl is a street in the borough Rößgen in Mittweida.

Posted in Postcards pictured | Tagged , | Comments Off on Wieder was Schreckliches

Ingeborg Bachmann, Stjerren yn maart

 
Stjerren yn maart

De siedtiid is noch fier. Wat opgiet, binne
Foarekers yn de rein en stjerren yn maart.
Yn de formulearring fan ûnfruchtbere tinzen
foeget it universum him nei it foarbyld
fan it ljocht, dat de snie net oanrekket.

Under de snie sil der ek stof wêze
en, wat net útienfoel, fan it stof
de lettere fieding. O wyn dy’t oanhellet!
Fannijs skuorre ploegen it tsjuster op.
De dagen wolle langer wurde.

Op lange dagen siedzje se ús ûngefrege
yn fan dy kromme en rjochte linys,
en stjerren gean ôf. Op de ekers
bedije of bedjerre wy sa’t it komt,
hearrich oan de rein en úteinlik ek it ljocht.

 

Sterne im März

Noch ist die Aussaat weit. Auf treten
Vorfelder im Regen und Sterne im März.
In die Formel unfruchtbarer Gedanken
fügt sich das Universum nach dem Beispiel
des Lichts, das nicht an den Schnee rührt.

Unter dem Schnee wird auch Staub sein
und, was nicht zerfiel, des Staubes
spätere Nahrung. O Wind, der anhebt!
Wieder reißen Pflüge das Dunkel auf.
Die Tage wollen länger werden.

An langen Tagen sät man uns ungefragt
in jene krummen und geraden Linien,
und Sterne treten ab. Auf den Feldern
gedeihen oder verderben wir wahllos,
gefügig dem Regen und zuletzt auch dem Licht.

 

Ut Die gestundete Zeit, 1953

Posted in Ingeborg Bachmann | Tagged | Comments Off on Ingeborg Bachmann, Stjerren yn maart

Georg Trakl, Mearke

 
Mearke

It fjoerwurk sproeit wylst giel de sinne blinkt;
Yn ’t âlde park bemaskere gewrimel.
Loftspegelingen oan de skiere himel,
It njoere kriten fan in faun wjerklinkt.

Syn gouden gniis, skril yn de boskjes, winkt.
De túnkers is fol striidgewoel fan hommels,
Lâns stoot in ruter op in feale skimmel.
De peppel gloeit yn rigen wif en rank.

It pjut dat yn de fiver hjoed ferdronk,
Leit yn it keal fertrek as in santinne.
Ljocht dat har blinet, brekt troch wolken hinne.

De âlden gean de kas yn, kûm en krank,
Bejitte harren blommen, heal fertoarre.
Dreamtizich grútsje stimmen by de doarren.

 

Märchen

Raketen sprühn im gelben Sonnenschein;
Im alten Park welch maskenhaft Gewimmel.
Landschaften spiegeln sich am grauen Himmel
Und manchmal hört den Faun man gräßlich schrein.

Sein goldnes Grinsen zeigt sich grell im Hain.
In Kressen tobt der Hummeln Schlachtgetümmel,
Ein Reiter trabt vorbei auf fahlem Schimmel.
Die Pappeln glühn in ungewissen Reihn.

Die Kleine, die im Weiher heut ertrank,
Ruht eine Heilige im kahlen Zimmer
Und öfter blendet sie ein Wolkenschimmer.

Die Alten gehn im Treibhaus stumpf und krank
Und gießen ihre Blumen, die verdorren.
Am Tore flüstern Stimmen traumverworren.

 

Ut de ‘Gedichte 1909–1912’

Posted in Georg Trakl | Tagged | Comments Off on Georg Trakl, Mearke

Ingeborg Bachmann, Deade haven

 
Deade haven

Oan de mêsten hingje dampe flaggen,
waaie yn kleuren, troch gjin lân ea fierd,
foar ferslike stjerren en de moanne,
dy’t grien útslein yn de mêstkoer sliept.

Wetterwrâld út de ûntdekkerstiden!
Weagen woekerje oer elke wei,
en fan boppen dript it ljocht út nije
wegenetten, nei de loft ferlein.

Under blêdzje wetters yn de bibels,
stiet op nacht de nulle fan ’t kompas.
Ut de dreamen wurdt it goud no wosken
en de see beërft ferlittenis.

Net in lân, gjinien bleau ûnbepade!
Sterke stikken driuwe hjir teskuord,
want de dryste, geiende ûntdekkers
rekken yn it deade dwersrak fuort.

 

Toter Hafen

Feuchte Flaggen hängen an den Masten
in den Farben, die kein Land je trug,
und sie wehen für verschlammte Sterne
und den Mond, der grün im Mastkorb ruht.

Wasserwelt aus den Entdeckerzeiten!
Wellen überwuchern jeden Weg,
und von oben tropft das Licht aus Netzen
neuer Straßen in die Luft verlegt.

Drunten blättern Wasser in den Bibeln
und die Kompaßnadel steht auf Nacht.
Aus den Träumen wird das Gold gewaschen
und dem Meer bleibt die Verlassenschaft.

Nicht ein Land, nicht eins blieb unbetreten!
Und zerrissen treibt das Seemansgarn,
denn die tollen, lachenden Entdecker
fielen in den toten Wasserarm.

 

Ut Anrufung des Großen Bären, 1956

Posted in Ingeborg Bachmann | Tagged | Comments Off on Ingeborg Bachmann, Deade haven