Emily Dickinson, 1609

 
Wa’t ûnder - net de Himel fynt -
Rint him ek boppe mis -
Want Ingels hiere ’t Hûs nêst dynt,
Wêr’t ek dyn Thús mar is -

 

Who has not found the Heaven - below -
Will fail of it above -
For Angels rent the House next our’s,
Wherever we remove -

 

F1609 (J1544). Ofbylding: bryfke fan Dickinson oan har tantesizzer Martha Dickinson en dy har freondintsje Sally Jenkins. ‘If ever the World should frown on you - he is old you know - give him a Kiss, and that will disarm him - if it dont - tell him from me, Who has not found […] Lovingly, Emily.’ The Pierpont Morgan Library, New York.

Posted in Emily Dickinson | Tagged , , | Comments Off on Emily Dickinson, 1609

E.E. Cummings, ‘dy’t slipet al wat stomp’

 
dy’t slipet al wat stomp
hjir komt dy iene man
hy mei syn bel hy puont
in sinne oan ferdwyn

dan floeie út har went
wiif widdo mem jongfaam
sy drage dy passant
har âldste libbens oan

ien leannet mei in glim
in oaren mei in trien
guon kinne him neat jaan
hy wegeret gjinien

hy slipet sis ta sjong
hy slipet is ta bin
dyn tomme snijst omtrint
sa goed slipet er min

en bin’ har libbens skerp
dan tutet er de wrâld
en swingt syn tsjil wer oer
it skouder en set ôf

mar hearren bliuw’ wy him
is no ús sinne gien
hy mei syn bel hy puont
in moanne oan ferskyn

 

who sharpens every dull
here comes the only man
reminding with his bell
to disappear a sun

and out of houses pour
maids mothers widows wives
bringing this visitor
their very oldest lives

one pays him with a smile
another with a tear
some cannot pay at all
he never seems to care

he sharpens is to am
he sharpens say to sing
you’d almost cut your thumb
so right he sharpens wrong

and when their lives are keen
he throws the world a kiss
and slings his wheel upon
his back and off he goes

but we can hear him still
if now our sun is gone
reminding with his bell
to reappear a moon

 

Ut XAIPE, 1950. YouTube: Punches & Judies, ‘who sharpens every dull’, 2011, muzyk: Josef Wagner, sang: Thekla Hörtler.

Posted in E.E. Cummings | Tagged , , | Comments Off on E.E. Cummings, ‘dy’t slipet al wat stomp’

Wallace Stevens, In kalm gewoan bestean

 
In kalm gewoan bestean

Doe’t er siet en doe’t er neitocht, wie syn plak
Net yn wat er ek mar gearstalde, sa broazel,
Sa ûnderbeljochte, sa oerskade en niksich,

As bygelyks in wrâld wêryn’t er, snie lyk,
In ynwenner waard dy’t gehoarsum wie
Oan hoaske noasjes fan de kant fan de kjeld.

It wie hjir. Dit wie de setting en it seizoen.
Hjir yn syn hûs en yn syn keamer,
Yn syn stoel, waard de bedaardste tins skerp

En waard it âldste en waarmste hert befike
Troch hoaske noasjes fan de kant fan de nacht –
Beide let en allinne, boppe krikelakkoarden

Wêryn’t elk de eigenheid fan syn lûd bebabbele.
Der wie gjin fuery yn transendinte foarmen.
Mar syn kears hjirsa lôge mei keunstgrepen op.

 

A Quiet Normal Life

His place, as he sat and as he thought, was not
In anything that he constructed, so frail,
So barely lit, so shadowed over and naught,

As, for example, a world in which, like snow,
He became an inhabitant, obedient
To gallant notions on the part of cold.

It was here. This was the setting and the time
Of year. Here in his house and in his room,
In his chair, the most tranquil thought grew peaked

And the oldest and the warmest heart was cut
By gallant notions on the part of night –
Both late and alone, above the crickets’ chords,

Babbling, each one, the uniqueness of its sound.
There was no fury in transcendent forms.
But his actual candle blazed with artifice.

 

Ut The Rock, 1954

Posted in Wallace Stevens | Tagged | Comments Off on Wallace Stevens, In kalm gewoan bestean

Emily Dickinson, 112

 
Sukses fynt hy it swietste
Dy’t nea suksesfol is.
Wat nektar is befetsje
Fereasket rou gemis.

Net ien út hiel it poarperen Hear
Dat hjoed de Flagge naam
Kin fan Fiktoarje like klear
De definysje jaan

As dy’t ferslein is - deagiet -
Yn waans ferbeane ear
De hoare segelieten
Wjerklinke - smertlik klear!

 

Success is counted sweetest
By those who ne’er succeed.
To comprehend a nectar
Requires sorest need.

Not one of all the purple Host
Who took the Flag today
Can tell the definition
So clear of Victory

As he defeated - dying -
On whose forbidden ear
The distant strains of triumph
Burst agonized and clear!

 

F112 (J67). Ofbylding: Amherst College Library, Emily Dickinson Collection, 83. YouTube: Andrew Violette, ‘Success is counted sweetest’, 2011, útfierd troch Valerie Bernhardt (sopraan) en Andrew Violette (piano).

Posted in Emily Dickinson | Tagged , , | Comments Off on Emily Dickinson, 112

Bericht aan Hans van Eijk

Beste Hans van Eijk,

Iemand die het goed met me meent, schonk mij onlangs het door u gedrukte bibliofiele uitgaafje Dagen yn de drôve havenstêd (In de Bonnefant, Banholt 2016), waarin het 44-regelige gedicht ‘Dagen in de droeve havenstad’ van Hans van de Waarsenburg voorzien is van een Friese vertaling door Roel Idema.

Een gegeven paard mag je niet in de bek kijken. Toch moet het mij van het hart: mijn goede gever is bekocht. Niet vanwege die ene zetfout in de Nederlandse tekst die u zelf al verbetert op het inliggende erratum-strookje, maar wel vanwege de vele spel- en stelfouten die de Friese vertaling ontsieren. Een lijstje:

    r. 3    blau > blauwe
    r. 5    wêr > wêr’t
    r. 8    jeugdiche > jeugdige
    r. 11   ferskiende > ferskynde
    r. 13   Handen > Hannen
    r. 17   waart > waard
    r. 18   ôfkart > ôfkard
    r. 19   dreame > dreamen
    r. 22   beskate > ferskate
    r. 28   graue > grauwe
    r. 29   Prate > Praten
    r. 32   blaue > blauwe
    r. 34   of wie hy > as wie er
    r. 36   It bittere oere > De bittere oere
    r. 39   bout > boud
    r. 40   sinneblyne > sinnebline

Pijnlijk. Temeer omdat uw private press In de Bonnefant een reputatie te verliezen heeft – de verzorgdheid van uw uitgaven wordt alom geroemd. Twee keurige Bonnefanten die ik zelf in de kast heb staan, beide met Fries erin: de poëziebloemlezing Boerehiem (1998) van Douwe Kiestra met vertalingen in het Nederlands door Douwe Tamminga en de dichtbundel Iisgong (2001) van Theun de Vries.

Van Eijk streeft naar perfectie, valt her en der te lezen. Dagen yn de drôve havenstêd is een slordige uitglijer binnen uw zo fraaie fonds. Roel Idema vertaalt in een taal die hij onvoldoende beheerst. Hans van de Waarsenburg en het Fries verdienen beter. Er zit niets anders op: dit boekje moet over, u moet opnieuw aan de bak.

Met vriendelijke groet, Klaas van der Hoek

Posted in Flessepost | Tagged , , , , , | Comments Off on Bericht aan Hans van Eijk

Emily Dickinson, 633

 
Ik seach gjin Wei - stikt Himeltek -
Ik wist - no slút de Hal -
De Ierde wiksele Hemisfear -
Ik tipte oan ’t Hielal -

En ’t glied tebek - en inkeld Ik -
In spikkel op in Bal -
Ik rekke op de Omtrek fuort -
Foarby de Klokkegalm -

 

I saw no Way - The Heavens were stitched -
I felt the Columns close -
The Earth reversed her Hemispheres -
I touched the Universe -

And back it slid - and I alone -
A speck opon a Ball -
Went out opon Circumference -
Beyond the Dip of Bell -

 

F633 (J378). Ofbylding: Houghton Library, Harvard University, Cambridge, MA.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 633

Brieven foar wa

    Oer: Tryntsje van der Veer, Brieven oan dy / Letters to you, Uitgeverij Louise, Grou / Binnentún, Burgum 2016.

Brieven oan dy, in oblong boekje mei op de foarkant yn (printe) hânskrift de titel, hat op de achterkant swarte kontoeren dy’t de konstruksje fan in slúf oanjouwe. It boek hat it foarkommen fan in kûvert, mei op de klep, opnij yn hânskrift, de namme fan de skriuwster en ôfstjoerster, Tryntsje van der Veer.

Track & trace

Befettet dit boek yndie brieven? De trije kear sân koarte teksten dy’t yn ’e kearn de ynhâld útmeitsje, hawwe mear wei fan fersen. Se hawwe gjin datearring, oanhef, ôfslutende groet of ûndertekening. Wol binne se titele, omjûn troch in soad wyt en ûnderbrocht yn skiften, sa’t yn dichtbondels wenst is. Boppedat is de taal keal, frij fan de praatskens dy’t brieven (e-mails, sms’kes) ornaris oanklibbet.
      Men soe dus tinke kinne in dichtbondel yn hannen te hawwen, mar Tryntsje van der Veer sels neamt Brieven oan dy in novelle. Dat is sa gek noch net. Der is in setting, tiidsferrin en (it fermoeden fan) in plot, en der binne protagonisten – net mear as twa, in ‘ik’ en in ‘do’, mar foar in ferhaal is dat genôch, ek al hat de do hjir in folslein passive rol. It ferhaal is narratyf lykwols earm en mist dynamyk: der bart suver neat.
      De ik hat distânsje fan thús nommen, is op reis gongen en sit tydlik yn in fiskersdoarp mei in kleaster, safolle is dúdlik. Ferwidering yn har relaasje mei de do set oan ta retrête, ta besinning, mar ek ta útwikseling, wat dan needsaaklikerwize kontakt-op-ôfstân wurde moat: ‘Ik longerje om mei dy te praten, mar it is ûnmooglik. / Dêrom skriuw ik.’ By de wei fan brieven besiket sy ta in nije ferstânhâlding te kommen, mar wurde har brieven wol lêzen, lit stean beäntwurde?
      ‘Hasto in namme? Oan wa skriuw ik?’ freget de ik op in stuit de oanskreaune. Soms liket it even oft dy transformearret yn in alter ego fan de ik, of yn de skriuwster sels. It skriuwen is benammen in mentale reis, in foarm fan autoterapy faaks, in persoanlike track & trace: wêr befyn ik my no? De brieven lykje dan ek net altiten ferstjoerd te wurden; se te skriuwen is miskien al genôch: ‘Skriuwe makket my sterker.’

Omballings

Al skriuwend siket de ik: ‘Ik kin net libje sûnder te sykjen nei betsjutting.’ Tagelyk jildt foar har: ‘It giet oer sykjen, mear as oer finen.’ Mar ek: ‘De treast fan it sykjen. / De needsaak dy te finen.’ Wat sy oan betsjutting fynt, is nammers it klisjee it neist: ‘Boppe it kleaster seach ik in fallende stjer.’ Mar oer it hoe en wat fan dat sykjen binne de teksten ûnbestimd, se biede amper gryp of byt, se bliuwe o sa partikulier.
      Alle ekstra’s om de eigentlike teksten hinne feroarje dêr neat oan. Dat fan de teksten ek Ingelske oersettings opnommen binne, kin op himsels gjin kwea, mar wêrom rinne de Fryske en de Ingelske ferzjes faken ûnnedich fier by inoar wei? En lit de neidruklike foarmjouwing fan Ankemarije Dam, mei papier en printwurk yn trije kleuren, noch ta dat de teksten selsstannich sykhelje? En krije se wol genôch lucht, ynklamme as se binne tusken in ‘Foaropwurd’ dat feitlik in te wiidweidich kolofon is, en in ‘Kolofon’ dat út mar leafst tsien namkaartsjes fan by it boek belutsenen bestiet, mei in Goed Doel deropta?
      Wat is nammers de mearwearde foar de teksten fan de trije yllustraasjes fan Hendrik Elings? En wat dy fan de bysletten cd, mei foardrachten fier ûnder FeRstival-nivo, mei healing music, seegerûs en kobbegjalpen, plus in útfiering fan in koarwurk dat de skriuwster begeastere hat mar gjin ferbining leit mei har teksten? Goed, de beide rigels dêr’t se har lêste tekst mei beslút, hat se opheind út dat sjongstik; de boarne foar dy rigels is lykwols Habakkuk 2.
      It binne omballings by as brieven brochte teksten, bedoeld foar ien-op-ien kontakt. Hat de skriuwster gjin betrouwen yn de oerdraachberens fia net-opsnolke taal? Mar wat moat de keaper en lêzer fan Brieven oan dy dan noch? Of giet dy te fier as er him as oanskreaune besiket op te stellen? Foar wa is dizze útjefte op ’e merk brocht?

Posted in 2009–2017 | Tagged , , | Comments Off on Brieven foar wa

Emily Dickinson, 795

 
De Wierheid is sa âld as God -
Ienaaiïch kwa Identiteit -
En sy ferneart sa lang as Hy
Duale Ivichheid -

Ferdwynt dan stilwei op de Dei
Dat út it Lânhûs fan ’t Hielal
Hysels útdroegen wurde sil
In libbenleas Idoal.

 

Truth - is as old as God -
His Twin identity
And will endure as long as He
A Co-Eternity -

And perish on the Day
Himself is borne away
From Mansion of the Universe
A lifeless Deity.

 

F795 (J836). Ofbylding: Amherst College Library, Emily Dickinson Collection, 87.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 795

Emily Dickinson, 1476

 
Dyn tinzen komme wurdleas soms
As nimste swolchjes yn
Fol singeliere heimenis
Fan Hillichnachtmielswyn
Dy’t asto priuwst sa frij is
Mei sa’n gemiensumheid
Datst gjin idee hast fan syn priis -
En eksklusiviteit

 
Your thoughts dont have words every day
They come a single time
Like signal esoteric sips
Of the communion Wine
Which while you taste so free seems
So affable so to be
You cannot comprehend it’s price -
Nor it’s infrequency

 

F1476 (J1452). Ofbylding: Amherst College Library, Emily Dickinson Collection, 537.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 1476

Emily Dickinson, 770

 
In flinke Slok fan Harren Geast
Ferfrist - en dan kin Mynt
Woestinen troch of Wyldernis
As hold er Bottele Wyn -

Mei Fearkrêft - Of as Ien dy’t wit
Hoe’t in Kamiel - him rist -
Sterk is de prikel fan in Geast
As dy Hermetysk is -

 

Strong Draughts of Their Refreshing Minds
To drink - enables Mine
Through Desert or the Wilderness
As bore it Sealed Wine -

To go elastic - Or as One
The Camel’s trait - attained -
How powerful the stimulus
Of an Hermetic Mind -

 

F770 (J711). Ofbylding: Houghton Library, Harvard University, Cambridge, MA.

Posted in Emily Dickinson | Tagged | Comments Off on Emily Dickinson, 770