{"id":12875,"date":"2019-09-30T23:00:18","date_gmt":"2019-09-30T21:00:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=12875"},"modified":"2019-11-30T03:41:41","modified_gmt":"2019-11-30T02:41:41","slug":"poste-restante-xxvi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=12875","title":{"rendered":"Poste restante XXVI"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a.jpg\" alt=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-12876\" width=\"1499\" height=\"1000\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a.jpg 1499w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18a-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1499px) 100vw, 1499px\" \/><\/a><\/p>\n<ul>\u2018<small>LEEUWARDEN<\/small>.\u2019 (l.m.), \u00b11895\u20131896. Litografy yn grien, 92&#215;138 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpels Ljouwert 13-11-1896 en [Berlyn], Postamt 47, 15-11-1896. Ferstjoerd oan Elfriede Auzinger, Berlyn, troch Max Auzinger.<\/ul>\n<ul><em>Leeuwarden, d. 13. Nov. 96.<br \/>\nLiebste Friedl. Hier wieder eine Ansicht da ist auch die Harmonie in der wir Vorst<\/em>[<em>ellung<\/em>]<em> gaben. Morgen geht\u2019s nach Groningen, auch Harmonie, Wohnung Zeven Provincien. Schreib uns doch bald einen langen Brief. Ida Rattenh. l\u00e4\u00dft Euch gr\u00fc\u00dfen, sie beklagt sich \u00fcber \u201cdie s\u00e4umige Schreiberin Anna\u201d. D<\/em>[<em>ie<\/em>]<em> Leni hat mir auch geschrieben. Wie geht es Euch? Gut? Papa ist.<\/em><\/ul>\n<p><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b.jpg\" alt=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-12877\" width=\"1504\" height=\"1000\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b.jpg 1504w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b-300x199.jpg 300w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b-768x511.jpg 768w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ljouwert-18b-1024x681.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1504px) 100vw, 1504px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<br \/>\nDe besite oan Ljouwert yn novimber 1896 fan de D\u00fatske yll\u00fazjonist <a href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Max_Auzinger\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">Max Auzinger<\/a> alias Ben-Ali-Bey wie net syn earste. Hy hie Ljouwert dat jier al earder oandien, en mei itselde doel: optrede yn de Harmonie. Op 4 en 5 febrewaarje hie er d\u00ear de lju ferbjustere, neidat er dat koart d\u00earfoar al dien hie yn Grins. Syn rom wie him foar\u00fatflein: de <em>Leeuwarder Courant<\/em> fan <nobr>31 jannewaarje<\/nobr> 1896 hie it optreden fan \u2018de prestidigitateur of goochelaar, geheeten of zich noemende Ben-Ali-Bey\u2019 oankundige en hie yntegraal in ferslach sitearre \u00fat de <em>Provinciale Groninger Courant<\/em>, d\u00ear\u2019t heech oer syn keunsten yn opj\u00fbn wie. Neidat Ben-Ali-Bey ek yn Ljouwert de lju wer mei stommens slein hie, kaam de <em>Leeuwarder Courant<\/em> op 6 febrewaarje mei in eigen ferslach, te moai om net yn syn hiele hear en fear hjir oer te nimmen:<\/p>\n<ul>Wij hebben in ons leven veel goochelaars, prestidigitateurs, illusionisten en anderen, die onder deze soort namen optreden, gezien. Maar van wat gisteren avond door Ben-Ali-Bey en zijne dochter Sulamith werd gedaan en vertoond kan gerust worden getuigd \u201cNoch nie da gewesen.\u201d Hun beider verrichtingen worden in advertenti\u00ebn en programma\u2019s aangeduid door \u201cIndische en Egyptische toovenarijen en wonderen.\u201d Men zou gisteren avond inderdaad hebben kunnen gelooven, dat men toovenaars en wonderdoeners v\u00f3\u00f3r zich had. Hij sleept het publiek, zelfs de grootste sceptici, mede, en dan blijft er nog over die kleine wereld, die na\u00efve geloovige wereld der phantasten. Voor deze laatsten vooral zal de groote \u201ctoovenaar\u201d uit het Morgenland, zal zijne dochter Sulamith, het type van eene Oostersche schoonheid, eene herinnering van langen duur zijn. Men zou zich kunnen verbeelden, dat het Aladin is, met zijn tooverlamp allerlei wonderen verrichtende. De prachtigste voorwerpen rijzen plotseling uit den grond, worden feitelijk \u201cuit de lucht gegrepen.\u201d En het zijn geen kleine voorwerpen, die een oogenblik in de mouw kunnen worden verborgen gehouden, maar groote, zware vazen, urnen, bokalen, ja een geheel koffieservies, waaruit het publiek ook al weder wonderbaarlijk gefabriceerde warme koffie en suiker wordt gepresenteerd. Hij gebiedt en alles is er onmiddellijk.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;En Sulamith? Gedurende de tweede afdeeling is zij all\u00e9\u00e9n op het den geheelen avond in ondoordringbaar duister gehuld, fantastisch ingericht tooneel; zij is gekleed in een even vreemd, maar zeer fraai Oostersch costuum als haar vader. Zij doet alles niet alleen mede op de wonderbaarlijkste, maar ook op de meest gracieuse wijze. Men denke slechts aan den Heksentooverhoepel en aan de Palmzuil. Als een tweede Mozes werpt zij een staf op den grond, houdt zij eene \u201cbezwering\u201d, en de staf verandert in een&#8230; slang! Beiden spelen echter ook onbegrijpelijk met hun eigen lichaam. Ali-Bey neemt, op het tooneel zittend, met beide handen zoo maar eventjes zijn hoofd van den romp en plaatst het op eene naast hem staande tafel, waarvan hij het na weinige oogenblikken weer op zijne natuurlijke plaats zet. En het slot van alles is de vertooning van de kleine, op een piedestal rustende <em>levende buste<\/em> van Sulamith, geplaatst in een kolossaal \u00e9tui op een drievoet. Waar de andere deelen van haar lichaam zijn gebleven? Twee heeren, dilettanten in het goochelaarsvak, die zich op het tooneel hadden begeven, om er wat meer van te weten, onderzochten wat zij konden, doch keerden hoofdschuddend naar hunne plaatsen terug.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wij zullen het hierbij laten, al konden wij nog een paar kolommen en meer wijden aan wat het tweetal gisteren avond te zien gaf. Laten wij alleen nog vermelden, dat onze toovenaar een alleraangenaamste causeur is (hij spreekt, evenals zijne dochter, het Duitsch zoo duidelijk mogelijk), en dat beiden bij alles eene gratie, eene po\u00ebzie, zouden wij haast zeggen, ten toon spreiden, die het genoegen van den avond niet weinig verhoogen.<\/ul>\n<div id=\"attachment_12882\" style=\"width: 260px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Max-Auzinger-as-Ben-Ali-Bey.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-12882\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Max-Auzinger-as-Ben-Ali-Bey-191x300.jpg\" alt=\"\" class=\"size-medium wp-image-12882\" width=\"250\" height=\"393\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Max-Auzinger-as-Ben-Ali-Bey-191x300.jpg 191w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Max-Auzinger-as-Ben-Ali-Bey.jpg 635w\" sizes=\"(max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-12882\" class=\"wp-caption-text\">Kolleksje Theatermuseum, Wenen<\/p><\/div>\n<p>Max Auzinger, berne op 26 july 1839 yn of by M\u00fcnchen, jildt dan ek as ien fan de grutste g\u00fbchelders dy\u2019t der west hawwe. \u2018Freilich, wer seine Vorstellungen nicht gesehen hat, kann sich von deren Wirkung keinen rechten Begriff machen\u2019, skreau Ottokar Fischer yn <em>Das Wunderbuch der Zauberkunst<\/em> (1929): \u2018Bet\u00f6rt und verwirrt, verbl\u00fcfft und nachdenklich gestimmt sa\u00dfen die Zuschauer oft da, wenn der Vorhang l\u00e4ngst gefallen war.\u2019 Nei\u2019t er oan syn tritichste ta syn brea fertsjinne hie as tapytfabrikant yn Augsburg, socht Auzinger emploai yn de wr\u00e2ld fan it te\u00e4ter, earst achter de skermen as regisseur en letter op it poadium as yll\u00fazjonist. Yn 1885 stie er foar it earst op \u2019e planken as Ben-Ali-Bey. Te\u00e4termakker as er wie, joech er syn tr\u00faks orizjinele ensenearrings mei en wiksele er dy \u00f4f mei smoute kauserytsjes en muzikale yntermezzi. Syn ori\u00efntaalske artystenamme wie faaks ynspirearre op de namme fan Ali ben Hussein Bey, dy\u2019t fan 1882 oant 1902 oer Tunesi\u00eb hearske. Net minder eksoatysk wie syn kost\u00fam fan kleurrike side, kompletearre mei in Ottomaanske(?) punthoed en in \u00e2ldfaderlik burd.<\/p>\n<p>Duorjende faam hat Auzinger ferwurven as \u00fatfiner fan it saneamde \u2018swarte kabinet\u2019, in kategory g\u00fbcheltr\u00faks basearre op it br\u00fbken fan in swarte achtergr\u00fbn dy\u2019t alle ljocht absorbearret. It ferhaal giet dat Auzinger op it idee brocht waard doe\u2019t er yn 1882 in toanielstik regissearre d\u00ear\u2019t in <em>black face<\/em> yn foarkaam. Fan in pikswart sminkte akteur \u2013 hy moast in Moar spylje \u2013 dy\u2019t foar in dito achtergr\u00fbn hinne en wer r\u00fbn, wienen inkeld de tosken en it wyt fan de eagen te sjen. Auzinger wurke dit effekt \u00fat yn g\u00fbcheltr\u00faks dy\u2019t de wichtichste best\u00e2ndielen waarden fan de shows d\u00ear\u2019t er de boer mei opgong. In foarbyld wie in op in boerd tekene bonkerak dat by it klinken fan muzyk ynienen beg\u00fbn te d\u00fbnsjen en sels noch trochd\u00fbnse neidat in part fan it bonkerak fuortfeid wie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith-300x198.jpg\" alt=\"\" class=\"alignright size-medium wp-image-12902\" width=\"400\" height=\"264\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith-300x198.jpg 300w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith-768x507.jpg 768w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith-1024x676.jpg 1024w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Ali-Bey-en-Sulamith.jpg 1515w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a>Jierrenlang, oan syn 75ste ta, teach Auzinger as Ben-Ali-Bey mei in soad sukses l\u00e2ns skouboargen yn D\u00fatsl\u00e2n en fier d\u00earb\u00fbten. Ornaris hie er op it poadium help fan syn dochter Leopoldine yn de sjarmante ferskiningsfoarm fan Sulamith, in proto-Mata Hari stel ik my sa foar, dy\u2019t by mannich reporter tige yn \u2019e smaak foel. Yn in skuondoaze yn Neurenberg <em>of all places<\/em> f\u00fbn ik in ansichtkaart d\u00ear\u2019t Ben-Ali-Bey en Sulamith beide opsteane. Guon kranteferslaggen meitsje nammers melding fan helpsters mei de nammen Asoka en Desima. Nederl\u00e2n hat Auzinger op syn minst trijeris oandien, yn 1896, 1900 en 1907.<\/p>\n<div id=\"attachment_12886\" style=\"width: 245px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Leeuwarder-Courant-1896-11-07.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-12886\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Leeuwarder-Courant-1896-11-07-235x300.jpg\" alt=\"\" class=\"size-medium wp-image-12886\" width=\"235\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Leeuwarder-Courant-1896-11-07-235x300.jpg 235w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Leeuwarder-Courant-1896-11-07.jpg 470w\" sizes=\"(max-width: 235px) 100vw, 235px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-12886\" class=\"wp-caption-text\"><em>Leeuwarder Courant<\/em>, 7 novimber 1896<\/p><\/div>\n<p><nobr>Werom nei de optredens<\/nobr> fan Auzinger yn Ljouwert yn novimber 1896. It earste, op <nobr>10 novimber,<\/nobr> wie inkeld foar leden fan de Vereeniging De Harmonie en harren h\u00fasgenoaten, en wie fergees. De foarstellings op de beide folgjende j\u00fbnen wienen ek foar net-leden, dy\u2019t yntree betelje moasten. Ben-Ali-Bey en Sulamith r\u00f4pen opnij in w\u00fbndere wr\u00e2ld op, neffens de <em>Leeuwarder Courant<\/em> fan <nobr>12 novimber:<\/nobr> \u2018De Arabische duizend en \u00e9\u00e9n nacht vertellingen zagen wij, als ware het, belichaamd. Ook het fraai decoratief en de rijke Oostersche kleeding deden ons wanen te zijn in het rijk der Magi\u00ebrs.\u2019 De dei nei de tredde en l\u00easte foarstelling skreau Auzinger syn ansichtkaartsje en ferroalen heit en dochter Ljouwert foar Grins, om op te treden yn de Grinzer soasjeteit De Harmonie yn de Oude Kijk in \u2019t Jatstraat. Sy oernachten d\u00ear yn hotel De Zeven Provinci\u00ebn oan de Grote Markt.<\/p>\n<p>It kaartsje dat Auzinger \u00fat Ljouwert wei oan syn dochter Elfriede yn Berlyn stjoerde, is ien fan de \u00e2ldste ansichten dy\u2019t der fan Ljouwert binne. Hy skreau har in boadskip yn D\u00fatsk Kurrentschrift, mei lykwols de measte eigennammen (bygelyks \u2018Leeuwarden\u2019, \u2018Harmonie\u2019 en \u2018Zeven Provinci\u00ebn\u2019) yn it yn Nederl\u00e2n gongbere humanistyske skrift. Elfriede hie har yntrek by Frau I. Randolf op it adres York Stra\u00dfe 74. Mooglik wienen Anna en Leni dochters fan Elfriede en dan dus pakesizzers fan Max, mar dat haw ik net achterhelje kinnen. It libben fan Max Auzinger is nammers it measte net oer bekend. Mar de yndruk dy\u2019t er mei syn g\u00fbchelderij neiliet op syn publyk wie grut.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga-300x198.jpg\" alt=\"\" class=\"alignright size-medium wp-image-12966\" width=\"400\" height=\"264\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga-300x198.jpg 300w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga-768x506.jpg 768w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga-1024x675.jpg 1024w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Ben-Alibey-en-Olga.jpg 1517w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a><nobr>Sa grut, dat er al<\/nobr> gau neiapers krige dy\u2019t \u00fbnder itselde of in licht oanpast pseudonym meilifte woenen op syn sukses, mar sy koenen net yn it skaad fan de master sels stean. Op in ansicht mei Fr\u00e2nsktalich byskrift, printe yn Milaan, litte in Professeur Ben Alibey en syn assistinte Olga harren keunsten sjen. Tichter by h\u00fbs wie in <a href=\"https:\/\/resolver.kb.nl\/resolve?urn=ddd:011150082:mpeg21:a0020\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">Ben-Ki-Bey<\/a> aktyf, mar hy waard \u00fathuid en moast yn Almelo, nei\u2019t er healwei in optreden flechte wie \u2018<a href=\"https:\/\/resolver.kb.nl\/resolve?urn=ddd:010126907:mpeg21:a0174\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">naar een niet te noemen plaats<\/a>\u2019, \u00fbnder plysjebegelieding werombrocht wurde nei syn hotel. Yn 1902 hearde de oplichter, oantsjut mei de inisjalen E.O.S., in jier selstraf tsjin him easkjen. De saak waard achter sletten doarren \u00f4fhannele.<\/p>\n<p>De echte Ben-Ali-Bey joech noch in nije draai oan syn lange karri\u00eare troch, \u00fbnder syn eigen namme, akteur te wurden yn de stomme film. Sa hie er rollen yn <em>Menschen und Masken<\/em> (1917), <em>Die Dame mit dem Monokel<\/em> (1917), de sciencefiction-horrorfilm <em>Alraune, die Henkerstochter, genannt die rote Hanne<\/em> (1918), <em>Der Tod vers\u00f6hnt<\/em> (1920) en <em>Michael<\/em> (1924). Max Auzinger ferstoar, <nobr>88 jier<\/nobr> \u00e2ld, yn Berlyn op <nobr>14 of 15 maaie 1928.<\/nobr><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2018LEEUWARDEN.\u2019 (l.m.), \u00b11895\u20131896. Litografy yn grien, 92&#215;138 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpels Ljouwert 13-11-1896 en [Berlyn], Postamt 47, 15-11-1896. Ferstjoerd oan Elfriede Auzinger, Berlyn, troch Max Auzinger. Leeuwarden, d. 13. Nov. 96. Liebste Friedl. Hier wieder eine Ansicht &hellip; <a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=12875\">Fierder l\u00eaze <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[791,792,793,794,795,64,789,790],"class_list":["post-12875","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-leopoldine-auzinger","tag-ali-ben-hussein-bey","tag-i-randolf","tag-ben-ali-bey","tag-ottokar-fischer","tag-mata-hari","tag-max-auzinger","tag-elfriede-auzinger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12875"}],"version-history":[{"count":57,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13109,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12875\/revisions\/13109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}