{"id":13938,"date":"2020-05-31T23:00:42","date_gmt":"2020-05-31T21:00:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=13938"},"modified":"2025-04-09T12:00:10","modified_gmt":"2025-04-09T10:00:10","slug":"poste-restante-xxx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=13938","title":{"rendered":"Poste restante XXX"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018Groete uit Hindeloopen.\u2019 (m.), \u00b11903\u20131905. Draaikaart, ljocht-, heech- en blyndruk, 140\u00d790 mm. Utj\u00fbn troch Sierd Veltheer, Hylpen, n\u00fb. 114. Poststimpels Hylpen 11-08-1905 en Boalsert 11-08-1905. Ferstjoerd oan Trijntje Keikes, Boalsert, troch \u2018Tine\u2019.<\/p>\n

It skrikbyld fan Frysl\u00e2n as ien grut Landal GreenParks d\u00ear\u2019t it algeduerigen Sneekweek is, wie om 1900 hinne noch fier fuort. Mar ek doe waard der yn Frysl\u00e2n al goed fertsjinne oan rekreaasje en toerisme, benammen op de Waadeilannen en yn pittoreske Sudersee­stedsjes as Harns, Makkum en Hylpen. Dy \u00fbntjoegen harren ta beskieden baaiplakken mei badpaviljoens en toeriste-akkommodaasjes.<\/p>\n

Doe\u2019t de hegere stannen niget krigen oan folkloare, waard Hylpen boppedat popul\u00ear fanwegen de typearjende wenkultuer mei Hylper skilderwurk en de nuveraardige klaai\u00efng fan benammen de froulike ynwen­ners. Hylper keamers \u2013 gjin autentike, mar idealisearjende rekonstruksjes \u2013 reizgen s\u00fbnt 1876 fan tentoan\u00adstelling nei tentoanstelling, oant Parys en Berlyn ta; ien fan de earsten is noch altyd te sjen yn it Fries Museum. Ek yn Hylpen sels waarden Hylper keamers neiboud foar beteljend publyk, gauris mei oanklaaide poppen deryn of mei lju dy\u2019t der yn \u2018echte\u2019 Hylper klaai\u00efng yn posearren.<\/p>\n

In Hylper dy\u2019t sa oan de kost kaam, wie Otte van Elselo (1836\u20131915), bakker en loazjeminth\u00e2lder, dy\u2019t by syn bakkerij in \u2018Hindelooper Kamer\u2019 ynrjochte hie en ansicht­kaarten \u00fatjoech mei himsels derop, allinne of mei syn h\u00fash\u00e2lding, yn Hylper dracht. Mar hy wie net de iennichste; sa libbe ek Sierd Veltheer (1872\u20131953) foar in part fan it toerisme. Sierd, dochter fan de skipper Wiebe Veltheer en Tjitske Bakker, dreau yn Hylpen oan de Nijst\u00ead oftewol (yn it Hylpers) de Nyste in winkel yn manufaktueren en hie d\u00ear boppedat in molksalon mei in \u2018HINDELOOPER<\/small> KAMERTJE<\/small> MET<\/small> LEVENSGROOTTE<\/small> BEELDEN<\/small>\u2019 (sa\u2019t in hingelboerd oan de gevel oanjoech), dat foar tsien sinten te besichtigjen wie. Ek ferkocht sy \u2018badbenoodigdheden\u2019, s\u00fbvenirs en ansichtkaarten.<\/p>\n

Guon fan dy ansichtkaarten joech Sierd Veltheer sels \u00fat, en de moaiste binne l\u00fakse draaikaarten mei jugendstil-motiven. In draaikaart bestiet \u00fat in skiif dy\u2019t mei in splispintsje tusken twa op inoar plakte stikjes karton set is. Ut it foarste is in finsterke stanst. Troch oan de skiif te draaien komt der hieltyd in oar plaatsje foar it finsterke. De fjouwer ferskillende draaikaarten fan Sierd dy\u2019t ik ken (twa yn de eigen kolleksje, ien yn in oare parti­kuliere samling en ien yn Tresoar, T222<\/a>) hawwe nei de moade fan de tiid blommen yn r\u00f4ze en lila, eventueel mei griene st\u00e2len en bledsjes deropta, en mei ornamintyk yn goud- en blyndruk. Opfallend binne de oranje linten mei strikjes om de finsterkes hinne. De plaatsjes op de draaiskiif binne alle fjouwer kearen deselde: se toane de Hylper haven, de seesl\u00fbs, de feart Houwswyk en de toer fan de Westertsjerke.<\/p>\n

Der wienen mear Fryske \u00fbndernimmers dy\u2019t soksoarte kaarten bestelden. Yn totaal binne my njoggen \u2018Fryske\u2019 draaikaarten \u00fat de searje bekend. Theodorus Wiebren van Hettema yn Boalsert brocht der minstens twa \u00fat, ien mei klimopranken en ien mei akelei-achtige blomkes, beide mei plaatsjes fan it stedh\u00fbs, de Ljouwerterfeart, de Lytse Dylakker en de Jongemastrjitte. En Frans Willem Wielinga alias Wielenga yn Snits hie der minstens trije yn de oanbieding: ien mei klimopranken, ien mei oranje blommen en ien mei blauwe blommen (Tresoar, AH<\/small>302<\/a>), alle trije mei plaatsjes fan de Wetterpoarte, de Stasjonsstrjitte, it Sint Antonius\u00adsikeh\u00fbs en de Looxmagr\u00eaft. Wa\u2019t de produsint wie blykt nearne \u00fat, mar guon kaarten \u00fat D\u00fatsl\u00e2n mei identyk \u00fbntwerp fermelde as \u2018Alleiniger Fabrikant\u2019 E. Jul. Hoppe \u00fat Berlyn. Wierskynlik giet it om Ernst Julius Hoppe (1861 \u2013 nei 1919). Sjoen de poststimpels op de ferstjoerde kaarten sille de \u2018Fryske\u2019 \u00fatfierings makke w\u00eaze tusken 1903 en 1905.
<\/p>\n

\"\"<\/a>

Froulju yn Hylper dracht. Ansicht \u00fat 1911, \u00fatj\u00fbn troch Sierd Veltheer. Sy is de twadde frou fan rjochts.<\/p><\/div>De \u00fbntfangster fan de ansicht boppe-oan dit blog wie Trijntje Keikes, dy\u2019t harsels letter Tine neamde. De \u00f4fstjoerster l\u00fastere nei deselde namme. Sy hat dy subtyl ferwurke op de draaiskiif: elk fan de fjouwer fearntsjes hat yn it hoekpuntsje yn lyts skrift ien fan de letters fan de namme \u2018Tine\u2019. Trijntje Keikes waard berne yn Frjentsjer yn 1882 as dochter fan de \u00fbnderwizer Jacob Keikes en Gatske Giliams. Noch datselde jier waard har heit beneamd ta skoalhaad yn Saaksum, yn it Grinsl\u00e2nske Wester\u00adkertier, en twa jier letter struts de h\u00fash\u00e2lding del oan it Skilwyk yn Boalsert, d\u00ear\u2019t heit Jacob haad waard fan skoalle n\u00fbmer 1. Tryntsje troude yn 1926 mei Willem Eleveld (1886\u20131954), bouboer yn Wildervank. Sy ferstoar yn 1954, njoggen moanne nei Willem, yn Gasselternijveen.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a>Koart nei de Twadde Wr\u00e2ldoarloch hie Tryntsje har yn it publike debat bej\u00fbn mei in ynstjoerd brief<\/a> yn de Leeuwarder Courant<\/em> fan 4 maart 1947. Har brief wie in reaksje op in nijsberjochtsje<\/a> yn de LC<\/em> fan 24 febrewaarje mei de kop \u2018Hulp aan Duitse kinderen\u2019. De tsjerkerie fan de herfoarme gemeente Ljouwert hie de synoade frege om helpferliening oan D\u00fatske en Eastenrykske bern te organisearjen en de eigen gemeenteleden oproppen tydlik in D\u00fatsk bern op te nimmen. Mar Tryntsje wie lang net oan fermoedsoening mei de D\u00fatsers ta:<\/p>\n

Is men zoo spoedig alles vergeten wat de gehate bezetter ons heeft doen lijden? De dood van vele illegale strijders; priesters als prof dr. Titus Brandsma, vonden de marteldood in Duitschland. En dan om nooit te vergeten, het lijden en dooden van zoo vele onschuldige Joden en hun kinderen. Het beste van het Neder\u00adlandsche volk heeft zijn leven voor onze vrijheid gegeven en dan nu een Duitsch kind opnemen? Er zijn velen die met mij zullen zeggen: \u201cD a t<\/nobr> n o o i t !\u201d<\/nobr>
\nNa de oorlog 1914\u20131918 hebben we ook Duitsche kinderen in Nederland opgenomen en wat is er van terecht\u00adgekomen? 25 jaar later hebben ze Nederland uitgemoord en uitge­plunderd. Dat was de dank. Geen Duitscher aanhalen in Nederland.<\/p>\n

Twa dagen letter naam de Leeuwarder Courant<\/em> twa brieven<\/a> op fan l\u00eazers dy\u2019t harren tsjin de opfetting fan Tryntsje kearden. Wy meie in bern net de misdieden fan syn \u00e2lden oanrekkenje en hate is net de wei nei in bettere wr\u00e2ld, skreau de ien, en de oare ornearre dat wy allegearre s\u00fbndich en dus skuldich binne oan de marteldea fan Kristus en dat krekt Titus Brandsma \u00fat syn kristlik leauwe wei dy D\u00fatske bern help bean hawwe soe.<\/p>\n

Der wienen by de krante mear brieven binnenkommen, fan mei- en tsjinstanners, skreau \u2018P.\u2019 \u2013 Jan Tjittes Piebenga, doetiids haadredakteur fan de LC<\/em> \u2013 yn it artikel<\/a> dat hy op 11 maart oan de kwestje wijde. Piebenga fettet de arguminten fan beide kampen gear: oan de iene kant is der de hurde wierheid dat der yn Nederl\u00e2n sels noch safolle bern \u00fbnderfuorre binne en brek lije wylst der oeral krapte is; oan de oare kant moatte D\u00fatske bern net boetsje hoege foar de misdieden fan \u00e2lden of folksgenoaten, en inkeld neisteleafde bringt \u00fas fierder. \u2018Moeten w i j nog iets aan deze zo getrouw mogelijk weergegeven meningen toe- of afdoen?\u2019, skriuwt Piebenga. Nee. Mar Piebenga docht it al. Hy sketst nei syn retoaryske fraach in sfearbyld fan it swier teheistere D\u00fatsl\u00e2n, wiist op helpaksjes yn katolik fermidden en oare lannen, en einiget dan sa:<\/p>\n

Wij begeerden slechts \u00e9\u00e9n ding: dat al degenen, die deze hulpverlening zo fel afwijzen, een rondreis door het Duitse ru\u00efnen-rijk zouden kunnen maken. Als zij de Duitse kinderen daar met eigen ogen in hun ellende zagen, zouden zij geen woorden meer hebben: zij zouden dadelijk gaan
proberen er een mee naar huis te nemen.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a>Amen. En dochs wringt der wat. De haad­redakteur dy\u2019t himsels ta morele liedsman makket en syn l\u00eazers, foarbygeand oan wat of wa\u2019t harren yn de oarloch faaks \u00fbnt­nommen is en foar wa\u2019t sy al te soargjen hawwe, ferget op fersoenlikens en \u00fbntferming. De haadredakteur dy\u2019t boppedat yn deselde snuorje mei dy oare slachtoffers fan de oarloch, de Joaden en harren bern dy\u2019t de Shoah oerlibbe hawwe, minder moederaasje liket te hawwen as mei de D\u00fatske bern. Syn haadredaksjonele artikel<\/a> yn de LC<\/em> fan 26 febrewaarje 1947 \u00fbnder de titel \u2018Zelfkwelling ten dode\u2019 neamt ommers net it stribjen om oan it ivige antysemitisme te \u00fbntkommen mar \u2018de haat tegen het eigen volk\u2019 as oarsprong fan guon opinys en ambysjes yn Joadske r\u00fbnten dy\u2019t him, Piebenga, net noasken. Yn stee fan oan \u2018zelfkwelling \u2013 een vorm van blinde eigengerechtigheid\u2019 te dwaan soenen Joaden neffens him wat mear \u2018critische zelfbeproeving\u2019 betrachtsje moatte.<\/p>\n

It is in artikel dat troch syn generali­saasjes, stigmatisearring en paternalisme \u00fbnnoflik oandocht. It \u00fbngemak \u00fbntstiet net pas yn de \u00f4fst\u00e2n tusken doe en no, mar waard yn 1947 ek al field, \u00fbnder oare troch Froukje Kalma-Koops. Sy set har beswieren helder \u00fatinoar yn in ynstjoerd brief<\/a> yn deselde LC<\/em> as w\u00earyn\u2019t Piebenga tsjinstanners fan boargerhelp oan D\u00fatske bern ymplisyt hurdhertigens ferwyt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Groete uit Hindeloopen.\u2019 (m.), \u00b11903\u20131905. Draaikaart, ljocht-, heech- en blyndruk, 140\u00d790 mm. Utj\u00fbn troch Sierd Veltheer, Hylpen, n\u00fb. 114. Poststimpels Hylpen 11-08-1905 en Boalsert 11-08-1905. Ferstjoerd oan Trijntje Keikes, Boalsert, troch \u2018Tine\u2019. It skrikbyld fan Frysl\u00e2n as ien grut Landal GreenParks … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[866,867,868,869,870,871,872,873,1203,829,860,861,862,865],"class_list":["post-13938","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-frans-willem-wielinga","tag-trijntje-keikes","tag-jacob-keikes","tag-gatske-giliams","tag-willem-eleveld","tag-titus-brandsma","tag-wiebe-veltheer","tag-tjitske-bakker","tag-ernst-julius-hoppe","tag-jan-tjittes-piebenga","tag-froukje-koops","tag-sierd-veltheer","tag-otte-van-elselo","tag-theodorus-wiebren-van-hettema"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13938"}],"version-history":[{"count":88,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18931,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13938\/revisions\/18931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}