{"id":14605,"date":"2020-11-22T23:00:40","date_gmt":"2020-11-22T22:00:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14605"},"modified":"2026-03-09T19:18:00","modified_gmt":"2026-03-09T18:18:00","slug":"poste-restante-xxxiii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14605","title":{"rendered":"Poste restante XXXIII"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018Westersingel \u2013 Leeuwarden.\u2019 (m.\u00fb.), \u00b11906\u20131907. Autotypy en kleurelitografy, 90\u00d7139 mm. Utj\u00fbn troch C.A.J. Luitingh, Ljouwert \/ La Rivi\u00e8re & Voorhoeve, Swol, n\u00fb. 3528. Poststimpels Ljouwert 22-10-1908 en Koarnjum 23-10-1908. Ferstjoerd oan Tjitske Algera, Britsum, troch Aan Algera.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sietse Koopmans is aangeloot, heeft getrokken no<\/sup> 7. Ik ben op heden kamerwacht. Alles goed Alles wel 2\u00d7. Hoera leve de kuch????
\nJe broer Aan<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Aan Algera wie mar in koart mantsje. Neffens de milysjeregisters \u2013 sekuer oant op de milimeter \u2013 wie er 1,619 meter heech. Mar dat wie gen\u00f4ch om goed­kard te wurden foar milit\u00eare tsjinst. Dat op 4 maart 1908 teach er fan syn bertedoarp Britsum nei de garnizoensst\u00ead Ljouwert om d\u00ear yn de Prins Frederikkazerne op de Amel\u00e2nsdwinger syn tsjinstplicht te ferfoljen. Hy waard yndield by it njoggende rezjimint ynfantery. Aan wie mar sa\u2019n seis kilometer \u00fat de reek fan th\u00fas, mar stapte in oare wr\u00e2ld binnen. Hy besocht him der fleurich trochhinne te slaan, sa\u2019t bliken docht \u00fat de kaart dy\u2019t er op 22 oktober 1908 oan syn jongere suske Tsjitske stjoerde.<\/p>\n

\"\"<\/a>Tsjinstplicht wie doe noch net algemien. It leger lotte \u00fat de goedkarde kandi­daten safolle rekruten as it nedich miende te hawwen. Wa\u2019t \u2018oanlotte\u2019 wie, sa\u2019t dat dan hiet, en net yn tsjinst woe mar al jild hie, koe yn earder tiid in ramplesant, in ferfanger, ynhiere om syn plak yn te nimmen, mar dy mooglikheid wie yn 1898 \u00f4fskaft. Aan wie, lykas de Sietse Koopmans dy\u2019t er neamt op de ansicht, oanlotte en hie gjin frijstelling fanwegen bruorretsjinst. Mar hawar, it wie hast folbrocht, op 28 novimber 1908 mocht er mei grut ferlof en koe er foargoed wer nei it \u00e2ldersh\u00fbs yn Britsum. As iennichste soan wie er d\u00ear grif mear nedich as yn it leger: heit Auke Algera, boer, wie al yn 1893 ferstoarn en mem Hindrikje Hiemstra hie noch de soarch foar syn trije sussen, Wikje, Tsjitske en Aukje.<\/p>\n

\"\"<\/a>It boadskip oan Tsjitske is koart mar fleurich. As keamerwacht, dejinge dy\u2019t de mienskiplike kazerne­keamer op oarder h\u00e2lde moat, hat Aan blykber even tiid en skriuw in kaartsje. It kin w\u00eaze dat er referinsjes makket dy\u2019t \u00fas no \u00fbntgean. \u2018Alles goed, alles wel 2\u00d7\u2019, is dat miskien in oanhaal \u00fat in soldateliet? En beslacht er mei \u2018Leve de kuch\u2019 faaks in bytsje de gek mei \u2018Leve de koningin\u2019? By einsluten waard er d\u00ear yn dy kaserne drild om, as it sa \u00fatkaam, te striden en te stjerren foar God, Faderl\u00e2n en Oranje, mar \u00fbnder­tusken wie dy kuch net te fretten. Kuch, guodkeape en ornaris ynferieure soldateb\u00f4le, hie al lang foardat de sjonger Lou Bandy yn it mobilisaasjejier 1939 it liet \u2018Rats, kuch en boonen\u2019 popul\u00ear makke in hast sprekwurdlik minne reputaasje.<\/p>\n

\"\"<\/a>Yn kontrast mei de montere toan fan Aan syn boadskip is de stimmige foarmjouwing fan de kaart. De swarte omlisting eaget as de r\u00e2ne om in roubrief. Aan hie oars ek in fariant yn read yn stee fan swart stjoere kinnen. De kaart makket nammentlik diel \u00fat fan in searje fan fjouwer ansichten, mei fotootsjes fan de Nijst\u00ead, it Suderplein<\/a>, de Westersingel en de Wurdumerdyk, dy\u2019t elk mei in swarte \u00f3f in reade omlisting te krijen wienen. Links en rjochts binne ljochtgriene twiichjes yntekene mei r\u00f4ze of reade blomkes. Is de omlisting read, dan binne se r\u00f4ze, is de omlisting swart, dan binne se r\u00f4ze of read. De blomkes lykje sterk op in plantesoart mei de namme brutsen hertsjes (Dicentra spectabilis<\/em>). It \u00fbntwerp is d\u00fadlikern\u00f4ch ynspirearre troch de jugendstil.<\/p>\n

\"\"<\/a>Utjouwer fan de searje wie de Ljouwerter boek­hanneler Cornelis Arnold Johan Luitingh (1863\u20131942). Berne yn Middel­burg bedarre er yn Frysl\u00e2n doe\u2019t syn heit yn 1884 skoalhaad waard yn Hallum. Heit Jan Cornelis Luitingh, auteur fan stichtlike lektuer en histoaryske fiksje foar jongerein, skreau d\u00ear \u00fbnder mear Seerp van Galema en zijne tijdgenooten. Een verhaal uit de geschiedenis der Hervorming in Friesland<\/em>. Soan Cornelis beg\u00fbn yn augustus 1889 in boekwinkel oan de Foarstreek yn Ljouwert en trije moanne letter troude er mei de Ljouwerter timmermansdochter Froukje Feddema.<\/p>\n

\"\"<\/a>Yn datselde jier adver­tearre er al mei nijjiers- en felisitaasjekaarten en nei de yntroduksje fan de ansichtkaart foege er dy oan it assortimint ta. S\u00fbnt 1899 joech er sels topografyske ansichten fan Ljouwert \u00fat en yn 1902 brocht er in steal ansichten op \u2019e merk fan de l\u00e2nboutentoanstelling dy\u2019t doe yn Ljouwert h\u00e2lden waard. Boekhannel C.A.J. Luitingh bleau \u00fbnder dy namme bestean oan 1969 ta (in filiaal mei de wurdboarterige namme De Peperbek, yn 1967 opstarte yn de Alde Doelesteech, sleat de doarren yn 1978).<\/p>\n

Luitingh bestelde syn searje jugendstil-ansichten by printerij La Rivi\u00e8re & Voorhoeve yn Swol, ien fan de gruttere ansichtkaarteprodusinten yn Nederl\u00e2n. Oprjochter Hugo la Rivi\u00e8re wie yn 1883 \u00fateinset mei de produksje fan formulieren foar gemeentlike administraasje (de man hie earder boargemaster west) en wreide mei syn lettere kompanjon Anton Voorhoeve de aktiviteiten \u00fat nei boeken en oar printwurk. De firma fabrisearre in grut tal topografyske ansichten fan plakken yn hiel Nederl\u00e2n, foar in part yn s\u00e2n searjes mei dekorative omlistings. Fiif fan dy searjes hawwe mien dat de foto\u2019s frij lyts yn swart-wyt \u00f4fprinte binne yn autotypy en brede omlistings hawwe yn kleurelitografy. Meastentiids hat de firma deselde foto\u2019s nammers ek br\u00fbkt foar ansichten b\u00fbten de searjes, en dan gauris yn kleur.<\/p>\n

\"\"<\/a>Yn trije fan dy fiif searjes binne kaarten mei Fryske topografy opnommen. De ierste searje, \u00fat likern\u00f4ch 1900\u20131901, is ienf\u00e2ldich, de foto hat in wyt passe­partout mei in byske yn deselde kleur, ljochtblau of b\u00eazje, as it flak d\u00ear\u2019t de foto oerhinne printe is. Fryske kaarten fan dat type ken ik inkeld fan Ljouwert \u2013 mei foto\u2019s fan de Beurs, de Deinumer Suupmerk, de Noardersingel, de Prins Hindrikstrjitte, it Stasjonsplein, de Twibaksmerk en de Willemskade \u2013 s\u00fbnder fermelding fan in pleatslike \u00fatjouwer.<\/p>\n

\"\"<\/a>De twadde searje hat pearze of reade irissen op in read of swart font mei de foto yn in ovaal en mei in grien omr\u00e2ne kaderke foar ta te foegjen tekst. Der binne my mar trije Fryske \u00fatfierings fan bekend, ien mei de Bonifatiusboarne yn Dokkum, ien mei de Ljouwerter Noardersingel en ien mei de Tsjerkestrjitte yn Wolvegea. Allinne op dy l\u00easte wurdt in pleatslike \u00fatjouwer fermelde, de Wolvegeaster printer Geert Taconis. En as tredde is der de searje dy\u2019t oanlieding is foar dit blog. Binnen Frysl\u00e2n liket Luitingh as iennichste kaarten yn dy searje besteld te hawwen. Ek foarbylden fan b\u00fbten Frysl\u00e2n komme je mar komselden tsjin. Blykber wie de faaks wat al te monumintale opsiering net botte yn trek.<\/p>\n

\"\"<\/a>Werom nei Aan Algera. Wa\u2019t der \u00fbntfanklik foar is, soe de roetswarte kaart mei brutsen hertsjes dy\u2019t Aan syn suske Tsjitske stjoerde as in faai teken sjen kinne. Want op \u2019e kop \u00f4f trije jier neidat er him foar it earst by de Ljouwerter kazerne meld hie kaam Aan, 22 jier \u00e2ld, \u2018na eene kortstondige ziekte\u2019 yn Britsum te ferstjerren. \u2018De Heere, Die niet antwoordt van Zijne daden, geve ons kracht naar kruis\u2019, wie de bea fan de neibesteanden yn de Leeuwarder Courant<\/em>. Aan waard begroeven op it tsjerkh\u00f4f fan Britsum. Syn gr\u00eaf, mei in opsteande stien fan letter datum, is der noch. Dy stien hat oars gjin tekst as syn namme, berte- en stjerjier.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Westersingel \u2013 Leeuwarden.\u2019 (m.\u00fb.), \u00b11906\u20131907. Autotypy en kleurelitografy, 90\u00d7139 mm. Utj\u00fbn troch C.A.J. Luitingh, Ljouwert \/ La Rivi\u00e8re & Voorhoeve, Swol, n\u00fb. 3528. Poststimpels Ljouwert 22-10-1908 en Koarnjum 23-10-1908. Ferstjoerd oan Tjitske Algera, Britsum, troch Aan Algera. Sietse Koopmans is … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[946,947,948,949,950,951,952,953,1031,939,940,941,942,943,944],"class_list":["post-14605","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-sietse-koopmans","tag-lou-bandy","tag-cornelis-arnold-johan-luitingh","tag-jan-cornelis-luitingh","tag-froukje-feddema","tag-hugo-la-riviere","tag-anton-voorhoeve","tag-seerp-van-galema","tag-geert-taconis","tag-aan-algera","tag-tjitske-algera","tag-wikje-algera","tag-aukje-algera","tag-auke-algera","tag-hendrikje-hiemstra"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14605"}],"version-history":[{"count":52,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19816,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14605\/revisions\/19816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}