{"id":14699,"date":"2021-01-17T23:00:13","date_gmt":"2021-01-17T22:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14699"},"modified":"2025-07-16T23:57:23","modified_gmt":"2025-07-16T21:57:23","slug":"poste-restante-xxxiv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14699","title":{"rendered":"Poste restante XXXIV"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018Een Amusant Rijtoertje in \u201cAapje 117.\u201d\u2019 (m.\u00fb.), \u00b11900\u20131904. Klisjee- en boekdruk yn r\u00f4ze en swart, 92\u00d7137 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpels De Haach 04-06-1905 en Marsum 05-06-[1905]. Ferstjoerd oan Wietske Bruinsma, Marsum, troch \u2018H.E.\u2019<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wa wit hawwe har hospes en hospita, it echtpear Jan van der Heide en Trijntje Oreel, de kaart earst yn hannen h\u00e2n en har der efkes mei pleage. Mar wisten Jan en Tryntsje wat it plaatsje krekt foarstelde en w\u00ear\u2019t it \u00fbnderskrift op sloech? En wist harren kostgongster, de 26-jierrige Wietske Bruinsma, \u00fbnderwizeres yn Marsum, dat eins wol?<\/p>\n

It wurd aapje<\/em>, om te begjinnen, yn it \u00fbnderskrift \u2018Een Amusant Rijtoertje in \u201cAapje 117.\u201d\u2019 hat in \u00fbngewoane betsjutting. It supplemint op it Woordenboek der Nederlandsche taal<\/em> omskriuwt dy betsjutting sa: \u2018Tusschen 1880 en 1885 te Amsterdam in gebruik gekomen benaming voor een stationneerend huurrijtuig (oorspr. voor die van een bepaalde maatschappij), ontleend aan de bonte kleeding der koetsiers (grijs met rood).\u2019<\/p>\n

\"\"<\/a>

Leeuwarder Courant<\/em>, 16-07-1890<\/p><\/div>\n

En Aapje 117<\/em> ferwiist hjir nei noch wat mear as in hierrydt\u00fach mei dat n\u00fbmer. Aapje no. 117<\/em> is nammentlik de titel fan in oersetting \u00fat it Fr\u00e2nsk fan de komeedzje Fiacre 117<\/em> \u00fat 1886 fan \u00c9mile de Najac en Albert Millaud. Dy oersetting waard foar it earst opfierd yn de Salon des Vari\u00e9t\u00e9s yn Amsterdam op 16 juny 1886. D\u00ear yn de Amstelstrjitte soe it jierrenlang op it repertoire bliuwe. Ek oare selskippen brochten it yn ferskillende oersettings op \u2019e planken. Oant yn de lette jierren tweintich waard \u2018het oer-geestig pikante blijspel\u2019 opfierd, fan Amsterdam oant Semarang op Java.<\/p>\n

It Amsterdamske Circus Oscar Carr\u00e9 kaam mei in pantomime-bewurking, titele Een verongelukt souper of Aapje 117<\/em>, en luts d\u00earmei troch it hiele l\u00e2n. Hiel pikant sil dy \u2018komieke pantomime\u2019 net mear west hawwe, want hy waard gaadlik f\u00fbn \u2018voor Kinderen en Begeleiders\u2019. Het Nieuws van den Dag<\/em> fan 3 jannewaarje 1890<\/a> jout in gearfetting:<\/p>\n

Een kluchtig bruiloftsmaal is de aanvang van die pantomine, waarin potsierlijke figuren optreden. Voor de goede spijsvertering zeker gaan de jonggehuwden en gasten daarna wat schommelen, waarbij de bruid ongelukkig midden op en door de lange tafel tuimelt. Protest van kok en knechts, komst van gendarmes, vlucht van het geheele gezelschap. Daar verschijnt als een reddende engel Aapje 117, met August den domme op den bok, kostelijk gegrimeerd als een echte \u201csleeper\u201d. Hij zal de jongelui naar het station heenvoeren, maar \u2019t paard wil niet meer vooruit; uit wanhoop zet hij de flesch aan den mond, wordt beschonken; teleurstelling en vrees bij het jonge echtpaar; achterhaling door de gendarmes, en alles wat beenen heeft, kruipt nu door en onder en boven het \u201cAapje 117\u201d, dat uitstekend geschikt blijkt om te verschijnen en te verdwijnen. Het is een recht kluchtige voorstelling.<\/p>\n

Fan 16 oant 20 july 1890 wie dat John Lanting-achtige mar spraakleaze spektakelstik te sjen op de Ljouwerter merke op it Saail\u00e2n. Faaks hawwe Jan en Tryntsje it doe sjoen; Marsum\u2013Ljouwert is mar in hoannestap.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a>Aapje no. 117<\/em> makke ek merchandising los. Der ferskynde in strjitliet yn druk mei de titel Aapje 117 of de eierboer en de koffie­piksters<\/em><\/a>. In tabaks­ferkeaper yn De Haach ferkocht segaren fan in heale stoer mei de merk­namme Aapje 117<\/em>. En in anonime \u00fatjouwer brocht dus in op de komeedzje of de pantomime ynspirearre ansichtkaart \u00fat, in goedkeap stikje printwurk, d\u00ear\u2019t trije farianten fan bestean: ien mei it \u00fbnderskrift \u2018Een Amusant Rijtoertje in \u201cAapje 117.\u201d\u2019 en it boppeskrift \u2018O! als dat mijn moeder wist!!!\u201d, ien mei it \u00fbnderskrift \u2018Une Promenade amusante.\u2019 en it boppeskrift \u2018Si maman le savait!\u2019, en ien mei sawol de Holl\u00e2nske as de Fr\u00e2nske byskriften. Ek de Belgyske merk moast blykber betsjinne wurde. Fan elk binne der \u00fatfierings yn ljochtr\u00f4ze en swart en \u00fatfierings yn r\u00f4zeread, giel en swart.<\/p>\n

Wat is it dat mem mar better net witte kin? It lytse pikanterytsje fan de kaart stiket yn wat op it earste gesicht net te sjen is. Alle trije ferzjes hawwe in klepke: de doar fan it aapke kin iepenteard wurde en gunt \u00fas dan in blik yn it skimertsjustere binnenst fan de koets, d\u00ear\u2019t \u2013 kreas yn de klean, hear \u2013 in t\u00fatsjend pearke yn blykt te sitten. O la la! (Dat it aapke it n\u00fbmer 69 yn stee fan 117 hat, moatte wy mar net tefolle achter sykje; wierskynlik is der gebr\u00fbk makke fan in al langer besteand klisjee.)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wie de \u00f4fstjoerder, \u2018H.E.\u2019, in pleagerige freondinne, of faaks in frijpostige jongfeint? Ik wit it net. De \u00fbntfangster is lykwols mear oer te finen. Wietske Bruinsma kaam op 28 april 1879 yn Appelskea op \u2019e wr\u00e2ld as \u00e2ldste bern fan Ybele Bruinsma en Johantje Reinders. Yn 1903\u20131907 stie sy as \u00fbnderwizeres yn Marsum. D\u00earnei wie sy hast tritich jier lang \u00fbnderwizeres oan de Leerschool fan de Rijkskweekschool voor Onderwijzeressen yn Apeldoarn.<\/p>\n

De Nieuwe Apeldoornsche Courant<\/em> fan 1 july 1937<\/a> die wiidweidich ferslach fan har \u00f4fskie, mei sang troch skoalbern, in protte geskinken en in smite sprekkers. Ien fan harren wie kollega en freondinne Catharina Alida Eerkes, dy\u2019t har noch goed te binnen bringe koe hoe\u2019t tritich jier earder it doetiidske haad fan de Leerschool nei Marsum \u00f4freizge wie, \u2018waar hij Wiets had zien werken en hoe enthousiast hij was geweest over haar les, wat haar benoeming aan de school tot gevolg had gehad\u2019. Nei noch mear lof en waarme oantinkens fan juffer Eerkes en de oanbieding fan \u2018een echte Groningsche koffiepot\u2019 wie Wietske sels oan bar:<\/p>\n

Ontroerd door zooveel waardeering en oprechte vriendschap heeft juffr. Bruinsma haar dank gebracht aan allen, die haar dezen middag, waartegen zij zoo heeft opgezien, tot een onvergetelijke hebben gemaakt en voor alles wat haar hierbij is aangeboden. […] Zij gevoelde, veel meer ontvangen dan gegeven te hebben, als zij dacht aan de vele heerlijke oogenblikken, die zij op de Leerschool met de kinderen beleefd had.<\/p>\n

Wietske Bruinsma ferstoar yn Apeldoarn op 24 febrewaarje 1961. Sy waard kremearre yn Dieren.<\/p>\n

Noat<\/b>
\nIt Wurdboek fan de Fryske taal<\/em> ken aapke<\/em> yn de betsjutting fan \u2018hierrydt\u00fach\u2019 net. Der is lykwols in frij resint fynplak: Tjitte Piebenga br\u00fbkte aapke<\/em> fjouwer kear yn dy betsjutting yn it ferhaal \u2018De njoggenskots\u2019, Trotwaer<\/em> 32, n\u00fb. 3 (april 2000), s. 113\u2013121: 115\u2013116.<\/small>
\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Een Amusant Rijtoertje in \u201cAapje 117.\u201d\u2019 (m.\u00fb.), \u00b11900\u20131904. Klisjee- en boekdruk yn r\u00f4ze en swart, 92\u00d7137 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpels De Haach 04-06-1905 en Marsum 05-06-[1905]. Ferstjoerd oan Wietske Bruinsma, Marsum, troch \u2018H.E.\u2019 Wa wit hawwe har … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[955,956,957,958,959,960,961,962,963,964],"class_list":["post-14699","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-wietske-bruinsma","tag-jan-van-der-heide","tag-trijntje-oreel","tag-emile-de-najac","tag-albert-millaud","tag-john-lanting","tag-ybele-bruinsma","tag-johantje-reinders","tag-catharina-alida-eerkes","tag-tjitte-piebenga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14699"}],"version-history":[{"count":63,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19271,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14699\/revisions\/19271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}