{"id":14878,"date":"2021-03-09T23:00:00","date_gmt":"2021-03-09T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14878"},"modified":"2024-11-13T02:04:03","modified_gmt":"2024-11-13T01:04:03","slug":"poste-restante-xxxv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=14878","title":{"rendered":"Poste restante XXXV"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018Slapperterp.\u2019 (r.b.), \u00b11913\u20131914. Fotokaart, 89\u00d7138 mm. Utj\u00fbn troch Tjipke Bouma, Slappeterp. Poststimpel Menaam 17-[..]-1914. Ferstjoerd oan Pieter Miedema, Jirnsum, troch Tjipke Bouma.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 
\nBoeken en benammen boekjes oer ansichtkaarten binne der by \u2019t soad, mar d\u00e9 skiednis fan dat ferskynsel moat noch skreaun wurde. Spesjaal omtinken fertsjinnet d\u00earyn dan de saneamde fotokaart. Guon br\u00fbke dat begryp foar eltse ansicht d\u00ear\u2019t in foto op stiet. Under harren H.J. Haverkate; yn syn De geschiedenis van de Nederlandse prentbriefkaart<\/em>, dat boustiennen oandraacht foar it noch te skriuwen wiidfiemjende ferhaal, befellet Haverkate oan it begryp fotokaart \u2018in ruime zin te hanteren voor elke kaart met een fotografisch (d.w.z. werkelijkheidsgetrouw) karakter\u2019.<\/p>\n

Dy definysje is oaren te dizenich en te rom. Sy besk\u00f4gje in ansicht mei in foto dy\u2019t yn druk reprodusearre is \u2013 bygelyks troch offset \u2013 net as in fotokaart, mar br\u00fbke dat begryp inkeld foar in echte foto, makke troch ljochtgefoelich papier te beljochtsjen mei in negatyf dertusken. Noch strikter is de \u00fatlis dy\u2019t massaal en meganysk produsearre fotografyske kaarten \u00fatsl\u00fat en it begryp fotokaart reservearret foar h\u00e2nmjittich \u00f4fdrukte foto\u2019s op fotopapier mei it formaat fan in ansicht dat op de achterkant yn \u2019t foar beprinte is mei lyntsjes foar de adressearring. D\u00earta wienen pakjes mei op maat makke en \u2018beline\u2019 fotopapier yn \u2019e hannel. Byskriften waarden ornaris op it gl\u00easnegatyf skreaun of op de fotokaarten stimpele.<\/p>\n

Fotokaarten neffens dy strikte definysje \u2013 dy\u2019t my de meast br\u00fbkbere taliket \u2013 waarden makke troch lytse middenstanners en partikulieren en ferskynden yn beheinde oplagen. It gong op \u2019en heechsten om in pear tsientallen, reden w\u00earom\u2019t samlers derop jeie. De \u00fbnderwerpen wienen faken topografysk (in moai doarpsgesicht of l\u00e2nskip bygelyks, sjoch Poste restante<\/em> XXV<\/small><\/a>) en gauris nijsweardich (in optocht, in br\u00e2n), mar koenen ek mear privee w\u00eaze. De makker fotografearre dan bygelyks syn eigen wenh\u00fbs of sette syn frou, bern of h\u00fbn op de kyk. Soldaten ferstjoerden graach fotokaarten fan harsels mei in ploechje kompanen (sjoch Poste restante<\/em> IV<\/small><\/a>).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

De fotokaart boppe-oan dit blog lit 28 ynwenners fan Slappeterp sjen, kreas groepeard yn kategoryen: links steand de froulju (twa mei pjutten op \u2019e earm) en jongfammen, yn \u2019e midden steand de gruttere jonges en sittend de lytsere, en rjochts sittend de famkes. De iennichste folwoeksen man op de foto is de koetsier mei hoed op de bok fan in wein mei in kedde derfoar en jirpelkuorren derop. Achter it selskip twa wenten, in skuorre en in heablok. It giet om in streekje \u2013 letter troch nijbou ferfongen \u2013 oan in opfeart; links wie in haventsje. In pendant fan dy fotokaart toant opnij in keppel Slappeterpers, no n\u00east de noch besteande mar bot feroare, eardere kosterswente. Rjochts op \u2019e achtergr\u00fbn it Slappeterpster tsjerkje \u00fat 1830 dat yn 1926 sloopt waard om plak te meitsjen foar de tsjerke dy\u2019t d\u00ear hjoed-de-dei stiet, ien yn ekspresjonistyske styl nei \u00fbntwerp fan de Ljouwerter arsjitekt Hendrik Kramer. Beide kaarten binne mei pearze inket op \u2019e foarkant bestimpele mei \u2018Slapperterp\u2019 \u2013 mei in r<\/em> tefolle \u2013 en op \u2019e achterkant, oerdwers, mei \u2018Uitg. T. Bouma\u2019.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dat is grif Tjipke Bouma (1863\u20131950), in Slappeterper fan ferskillende ambachten: hy komt yn de akten foar as arbeider of wurkman, as l\u00e2nbouwer, gernier en jirpelkeapman, en letter ek as frachtrider. D\u00ear kin dus it nommele berop fan ansichtkaarte-\u00fatjouwer oan tafoege wurde. Syn beide Slappeterp-fotokaarten lykje de iennichste ansichten te w\u00eazen dy\u2019t der oant healwei de jierren tritich ta fan dat doarpke bestienen. De beide eksimplaren yn myn kolleksje binne beide troch Tsjipke sels beskreaun en ferstjoerd oan syn sweager Pieter Miedema, bakker te Jirnsum, ien \u00fat namme fan himsels en de oare \u00fat namme fan syn mem. It soe sa mar w\u00eaze kinne dat de man op de mei jirpelkuorren beladen wein jirpelkeapman Tsjipke sels is.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

No besteane der mear kaarten fan presys deselde makkelij, fan twa oare doarpen: Spannum en Jorwert. Dy kaarten binne op deselde amateuristyske wize \u00f4fdrukt op itselde soarte fotopapier en binne op foar- en achterkant op deselde wize bestimpele. Yn Spannum fotografearre er in frou en fjouwer bern n\u00east it h\u00fbs Tsjerkebuorren 19. Achter harren is in sydgevel fan de Spannumer herberch te sjen. Links in man-mei-hoed n\u00east in hynder-en-wein, mei op de wein… jirpelkuorren. It liket wrychtich wol deselde man (Tsjipke Bouma?) as op de kaart fan Slappeterp. De fotograaf kykte ek noch in espeltsje Spannumers n\u00east it h\u00fbs Tsjerkebuorren 42. Beide fotokaarten binne neffens it stimpel achterop \u00fatj\u00fbn troch Jan Paulus Dijkstra (1881\u20131935). Fan oarsprong in Burchwerter, kocht Jan Dykstra yn 1914 yn Spannum, d\u00ear\u2019t syn mem weikaam, \u00fbnderh\u00e2nsk de \u2018herberg met stalhouderij en winkelzaak\u2019 fan Dirk Bangma \u2013 de herberch op de foto. Mar nei fjouwer jier hie Dykstra it yn Spannum wol besjoen en ferfear er mei syn h\u00fash\u00e2lding nei Longerhou.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yn Jorwert ferivige \u00fas fotograaf in man en twa famkes op in brechje oan wat no de Master Fopmawei hjit. Links op \u2019e achtergr\u00fbn sjogge wy noch in frijsteand h\u00fbs mei fjouwer minsken derfoar. It is de wente fan de \u00fatjouwer fan de kaart, Douwe Freerks de Wit (1870\u20131948). Hy wie brievegaarder en makke him fertsjinstlik as siktaris fan de fakgroep Kantoorhouders fan de Centrale Bond van Nederlandsch Post-, Telegraaf- en Telefoonpersoneel. Ek wie er bestjoerslid en letter earelid fan de Jorwerter keatsferiening H\u00e2ld Moed; hy stiet op in foto fan it H\u00e2ld Moed-bestjoer yn Fen Fryske Groun<\/em> fan 10 juny 1938<\/a>. De kaart waard ferstjoerd troch syn dochterke Wiepkje (1903\u20131990), dy\u2019t op de foarkant kr\u00faskes sette by har wenh\u00fbs en by it famke hielendal links \u2013 grif Wiepkje sels.<\/p>\n

Fjouwer fan de fiif hjir \u00f4fbylde kaarten \u2018hawwe r\u00fbn\u2019, sa\u2019t dat hjit, en hawwe poststimpels \u00fat 1914. Twa resint ferhannele eksimplaren fan de beide Slappeterp-kaarten dy\u2019t yn oare kolleksjes bedarre binne, waarden \u00f4fstimpele yn 1914 en 1915. Al mei al is it oannimlik dat \u00fas anonime fotograaf de kaarten yn 1914 makke hat. Oare kaarten fan syn h\u00e2n binne my net bekend, mar wa wit wat der noch ris opd\u00fbkt.<\/p>\n

Mei tank oan Philippus Breuker foar gegevens oer de lokaasjes op de beide Slappeterp-kaarten.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Slapperterp.\u2019 (r.b.), \u00b11913\u20131914. Fotokaart, 89\u00d7138 mm. Utj\u00fbn troch Tjipke Bouma, Slappeterp. Poststimpel Menaam 17-[..]-1914. Ferstjoerd oan Pieter Miedema, Jirnsum, troch Tjipke Bouma.   Boeken en benammen boekjes oer ansichtkaarten binne der by \u2019t soad, mar d\u00e9 skiednis fan dat ferskynsel … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[968,969,970,971,972,973,532,967],"class_list":["post-14878","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-pieter-miedema","tag-hendrik-kramer","tag-jan-paulus-dijkstra","tag-dirk-bangma","tag-douwe-freerks-de-wit","tag-wiepkje-de-wit","tag-h-j-haverkate","tag-tjipke-bouma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14878"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14878"}],"version-history":[{"count":51,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18407,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14878\/revisions\/18407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}