{"id":20089,"date":"2026-05-31T02:00:00","date_gmt":"2026-05-31T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=20089"},"modified":"2026-06-03T02:14:35","modified_gmt":"2026-06-03T00:14:35","slug":"poste-restante-xlviii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=20089","title":{"rendered":"Poste restante XLVIII"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\n\"\"<\/a><\/p>\n

\u2018GROETEN<\/small> | uit | Warga.\u2019 (m.), \u00b11907\u20131908. Fantasykaart, mearkleuredruk, 90×140 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpel Wergea 05-07-1909. Ferstjoerd oan Janke Bron, \u2018in het Armhuis\u2019, Oerterp, troch Arend Melle Bron, Wergea.<\/p>\n

W\u00earom stjoerde Arend Melle Bron syn mem \u00fat Wergea wei net in ansichtkaart mei in pittoresk doarpsgesicht? Sa\u2019n kaart wie d\u00ear yn 1909 grif wol te krijen. Mar nee, hij stjoerde har in b\u00fbnte, dekorative fantasykaart. Faaks foel dy by Janke of Arend mear yn \u2019e smaak as in fotografearre doarpsgesicht: ek as sa\u2019n kykje ynkleure wie, miste it de heldere, kontrastrike kleuren dy\u2019t de fantasykaart al hat. Boppedat wie dy kaart nei alle gedachten goedkeaper. Ien of twa sinten ferskil telde foar wa\u2019t earm wie.<\/p>\n

\"\"<\/a>Want Janke en Arend Melle hienen it net breed. Ut de adressearring fan de kaart docht bliken dat Janke Bron (1840\u20131913) yn it Oerterper earmh\u00fbs wenne. Sy wie de \u00e2ldste fan de trije dochters fan Arend Melles Bron, arbeider yn Oerterp, en Antje Johannes Jager. Ek foar harren wie it al skraabjen om \u2019e kant. Dat heit Arend yn 1860 twa hinnen stiel, wie grif net om\u2019t er d\u00ear wat mei hobbybuorkje woe. Dy dieverij kaam him op in moanne sel en it beteljen fan de proseskosten te stean. Syn dochter Janke moast it yn har libben allinne opr\u00eade; sy hat nea troud west. Dochs krige sy twaris in soan, beide kearen by de boargerlike st\u00e2n oanj\u00fbn troch pake Arend Melles, en beide kearen bleau de heit b\u00fbten byld.<\/p>\n

\"\"<\/a>De earste soan, Arend (1872\u20131878), waard mar seis jier \u00e2ld; de deadsoarsaak is net dokumintearre. De twadde soan wie Arend Melle (1882\u20131959). Hy fertsjinne de kost as boere-arbeider. Doe\u2019t er syn mem de kaart \u00fat Wergea stjoerde, siet er d\u00ear yn it wurk by de feeh\u00e2lder Johannes Sipkes de Boer. Krekt as earder syn pake moast Arend Melle foar de rjochter ferskine, dy\u2019t him yn 1903 in straf fan fjirtjin dagen finzenis oplei fanwegen mishanneling. N\u00east arbeider wie er letter ek stuolwynder. Yn 1910 troude er mei Henderika de Roos (1890\u20131923). In jier nei har ferstjerren naam er Wikke de Jong (1899\u20131970) ta frou. Arend Melle Bron ferstoar yn it psychiatrysk sikeh\u00fbs yn Frjentsjer en leit begroeven yn Oerterp.<\/p>\n

De ansicht dy\u2019t Janke yn 1909 fan him \u00fbntfong, hat de tekst \u2018GROETEN<\/small> uit\u2019 tsjin in swarte achtergr\u00fbn mei griene dinnet\u00fbken, reade en giele blomkes en in blanko skyldsje. Op de billboardletters fan \u2018GROETEN<\/small>\u2019 binne hiel lyts hast sechtich fammekopkes tekene, wyt op ljochtblau, en face<\/em> en en profil<\/em>, en allegearre mei in huodsje op. De yllustrator en \u00fatjouwer bliuwe anonym, mar de kaart is s\u00fbnder mis in D\u00fatsk produkt. Op it momint fan ymport wie de kaart winliken in healfabrikaat: in plaknamme \u00fbntbriek noch. Op it skyldsje is pas yn Frysl\u00e2n de plaknamme \u2018Warga\u2019 byprinte. Wy seagen dit prosedee al faker, bygelyks yn Poste restante<\/em> XLVI<\/small><\/a>.<\/p>\n

\"\"<\/a>Fan de kaart d\u00ear\u2019t Janke in eksimplaar fan tastjoerd krige, bestiet ek in fariant. Op de G<\/em> fan \u2018GROETEN<\/small>\u2019 binne, petiterich, sechtjin wuft \u00fatsjende jongfammen tekene, wylst de oare letters fan it wurd besiedde binne mei sa\u2019n h\u00fbndert babyholtsjes. Op de swarte achtergr\u00fbn lizze reade anjers. Beide farianten binne \u00fbnmiskenber fan deselde anonime yllustrator. Ek op de twadde fariant wurdt gjin \u00fatjouwer neamd, al hawwe de kaarten diskear wol in searjen\u00fbmer: 1010 (soms mei in a<\/em> derachter).<\/p>\n

\"\"<\/a>S\u00fbnder no fuortdaalk Freud derby te slepen, meie wy yn dy jongfammen en babys tink wol in knypeach nei frucht­berens en fuort­planting sjen. De foarstelling is in echo fan de ansichtkaarten mei grutte klibers babys of pjutten yn surrealistyske settings dy\u2019t yn dy tiid yn D\u00fatsl\u00e2n en Frankryk popul\u00ear wienen. Op dy kaarten sitte se bygelyks yn in troch earrebarren beheard magazyn, yn griene koalen op in ikker, yn in grutte stomboat op see, yn f\u00fbgelnestkes yn in beam, op wolken tsjin in stjerrehimel, as heal \u00fatbrette aaien yn in hinnehok, as ballen op in tennisracket of yn groeps­ferb\u00e2n poepend, elk op syn eigen potsje. Beskreau Freud \u2013 hy<\/nobr> popt wer op \u2013 yn 1908 net foar it earst wiidweidich de anale faze? It hong yn de loft, woe \u2019k mar sizze.<\/p>\n

\"\"<\/a>Foar my lizze fan beide farianten yn totaal 23 eksimplaren. De 22 mei in goed l\u00easber poststimpel binne \u00f4fstimpele yn 1907 (2\u00d7), 1908 (14\u00d7), 1909 (3\u00d7), 1910 (1\u00d7) en 1912 (2\u00d7). Alle eksimplaren fan de earst­neamde fariant hawwe in plaknamme dy\u2019t byprinte is, yn boekdruk: Achlum, Balk, Koart­swea­gen, de Skr\u00e2ns, Wergea en Wommels (2\u00d7). By de eksimplaren fan de twadde fariant leit dat der oars hinne. Op guon is ek hjirre de plaknamme byprinte: Boalsert, Eangjum, It Hearrenfean, De Lemmer, Munnekebuorren, De Rottefalle, Snits en Stiens. Mar op oaren is de plaknamme mei reade inket mei de h\u00e2n byskreaun: Akkrum, Grou (2\u00d7), Hallum, Sint Anne, Snits, Tsjom en Wergea. It h\u00e2nskrift is \u00fbnmiskenber fan deselde persoan as it h\u00e2n­skrift op it type kaarten dat besprutsen is yn Poste restante<\/em> V<\/small><\/a>. Inkeld al de karakteristike haadletter G<\/em> lit dat oertsj\u00fbgjend sjen.<\/p>\n

\"\"<\/a>Dy persoan reizge as in fer­tsjint­wurdiger of selsstannich negoasjeman (of -frou?) Fryske doarpen en stedsjes byl\u00e2ns om fantasy­kaarten, ymportearre \u00fat D\u00fatsl\u00e2n, oan de pleatslike winkelbazen te sliten. Om 1904 hinne hie er kaarten yn de oanbieding \u00fat de searjes 707 en 722 dy\u2019t besprutsen binne yn Poste restante<\/em> XXXVI<\/small><\/a>. Hy stimpele der sels de tekst \u2018Groeten Uit\u2019 plus de oanbelang­jende plaknamme op. Yn deselde snuorje sutele er de kaarten \u00fat dy\u2019t beskreaun binne yn Poste restante<\/em> V<\/small>. Soms is de plaknamme derop stimpele, krekt lykas op de kaarten \u00fat de searjes 707 en 722, mar meastentiids is \u2018Groeten uit\u2019 plus de plaknamme tafoege yn h\u00e2nskrift. En om 1907 hinne kaam \u00fas kolporteur mei de yn dit blog beskreaune kaarten op \u2019e proppen. De winkelbaas koe diskear kieze oft er him de plaknamme der yn h\u00e2nskrift opsette liet of dat er de plaknamme der yn boekdruk op hawwe woe.<\/p>\n

\"\"<\/a>Unferklearre is w\u00earom\u2019t der \u2013 oant<\/nobr> no ta, alteast \u2013 fan de earstneamde fariant inkeld eksimplaren mei in plaknamme yn boekdruk oantroffen binne. Spitiger noch is it dat sels mar de minymste oanwizing \u00fbntbrekt foar it achterheljen fan de identiteit fan de kolpor­teur. Hy is, lykas sa\u2019n protte minsken \u00fat in noch net iens sa griis ferline, yn de dize fan de tiid ferdw\u00fbn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018GROETEN | uit | Warga.\u2019 (m.), \u00b11907\u20131908. Fantasykaart, mearkleuredruk, 90×140 mm. S\u00fbnder fermelding fan in \u00fatjouwer. Poststimpel Wergea 05-07-1909. Ferstjoerd oan Janke Bron, \u2018in het Armhuis\u2019, Oerterp, troch Arend Melle Bron, Wergea. W\u00earom stjoerde Arend Melle Bron syn mem \u00fat … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[284],"tags":[1488,1489],"class_list":["post-20089","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poste-restante","tag-janke-bron","tag-arend-melle-bron"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20089"}],"version-history":[{"count":44,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20148,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20089\/revisions\/20148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}