{"id":395,"date":"2013-02-04T02:00:49","date_gmt":"2013-02-04T01:00:49","guid":{"rendered":"http:\/\/konsenylje.wordpress.com\/?p=395"},"modified":"2016-01-31T22:00:03","modified_gmt":"2016-01-31T21:00:03","slug":"pier-boorsma-net-allinne-genoch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=395","title":{"rendered":"Pier Boorsma, Net allinne gen\u00f4ch"},"content":{"rendered":"<ul>Over: Pier Boorsma, <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i>, Koperative Utjowerij, Easterein 2005.<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Pier-Boorsma-Net-allinne-genoch-186x300.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"186\" height=\"300\" class=\"alignright size-medium wp-image-7746\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Pier-Boorsma-Net-allinne-genoch-186x300.jpg 186w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Pier-Boorsma-Net-allinne-genoch.jpg 373w\" sizes=\"auto, (max-width: 186px) 100vw, 186px\" \/><nobr>Kenmerkend voor<\/nobr> <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> is een zekere karigheid. Pier Boorsma deelt niet uit met kwistige hand: het boekje telt slechts achttien gedichten, met zeven een- en tweeregelige \u2018tesen\u2019 als zuinige toegift. Afgemeten is ook de taalhantering, met een doorgaans onopgesmukte woordkeus en zinsbouw, en een orthografie die het hoofdletter- en interpunctieloze minimalisme vertoont uit de tijd waarin Boorsma (1944) ooit debuteerde (1971). Ten slotte laat Boorsma zich als een sobere dichter kennen in de toepassing van po\u00ebtische middelen; ze bestaan in <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> in hoofdzaak uit het her en der, maar lang niet overal, aanbrengen van eindrijm.<\/p>\n<p>De dichter die slechts spaarzaam put uit het retorische arsenaal dat hem ten dienste staat, maakt het zichzelf niet makkelijker. Het literaire proc\u00e9d\u00e9 waarop hij zijn kaarten zet, bestaat uit het des te pregnanter laten uitkomen van de gedachte, de idee, door af te zien van po\u00ebtisch effectbejag in de verwoording. Het is niet het proc\u00e9d\u00e9 van de lyricus of de narrator, maar dat van de dichtende filosoof. Boorsma is zo\u2019n dichter; echter zonder te overtuigen. Dat heeft twee oorzaken.<\/p>\n<p>Ten eerste is het levensbeschouwelijke gedachtegoed dat Boorsma etaleert te obligaat om onder de handen van welke dichter dan ook hedentendage veel zeggingskracht te kunnen krijgen. De filosofische lectuur van Boorsma, de invloed van Obe Postma en de referenties aan Rilke ten spijt, reikt de belangrijkste thematiek van zijn bundel weinig verder dan de idee dat in de vergankelijke verschijningsvormen, bijvoorbeeld in een verweerde mannenkop (\u2018d\u2019\u00e2ldman\u2019), het diepere wezen doorschemert en dat in het tijdelijke toch ook het eeuwige besloten ligt, bijvoorbeeld dankzij de herinnering (\u2018jierren lyn\u2019) of de keten van de voortplanting (\u2018oer opgong en delgong\u2019). Het is in dit besef dat deze dichter zich \u2013 jawel, anno 2005 \u2013 verbonden voelt met de kosmos: \u2018en ienlik yn it hielal \/ bin ik it suverste kristal\u2019. Wat hem gegund is, maar hij geeft er te expliciet uitdrukking aan, en of je zo\u2019n thematiek nu opdoft in een weelderige stijl of dat je die talig stript, niemand die er nog van opkijkt.<\/p>\n<p>Ten tweede zijn Boorsma\u2019s vormbeheersing en stijl bij alle soberheid helaas zelden <i>fernimstich<\/i> en doen ze integendeel vaak eerder <i>knoffelich<\/i> aan. Nergens geven strofebouw, regelscheiding of ritme extra dictie aan het gedicht. Er zijn kromme formuleringen (\u2018yn\u00a0myn geasteseach \/ sjoch ik my delstoarten fan trije heech\u2019), inconsistente metaforen (\u2018ik bin hjir inkeld rekwisyt \/ fan har ynderlik klimaat\u2019), onnodige herhalingen (\u2018hjir bin\u2019 de gr\u00fbnfoarmen \/ fan myn siele lein \/ al w\u00ear\u2019t ik gyng lang om let \/ de gr\u00fbntoanen wienen foar altyd set\u2019) en clich\u00e9s (\u2018pl\u00faskes op \u2019e wyn\u2019, \u2018stjerrerein\u2019). Rijmdwang leidt tot stoplappen (\u2018lang om let\u2019) en geforceerde woordkeus (\u2018dichtertoan\u2019). Ronduit vervelend zijn apodictische gedichten als \u2018kristallografy\u2019 en \u2018oer tiid leafde en dea\u2019 en de zeven al genoemde stellingen waarmee de bundel eindigt, van het type \u2018yn it hielal is gjin tiid\u2019 en \u2018s\u00fbnder tiid gjin kapitalisme\u2019. Terwijl de hoofdthematiek zoals gezegd ook al niet meewerkt, heeft Boorsma\u2019s ontoereikende taalhantering als gevolg dat vorm en stijl geen spanning zetten op wat hij mee wil delen, waardoor zijn po\u00ebzie weinig biedt en zelden boeit.<\/p>\n<p>Maar soms treft Boorsma toch doel door een indringend beeld, zoals in \u2018sjoch ek hoe\u2019t my de m\u00fble stiet \/ krekt boppe de tsjeak \/ as in frjemde winkelheak\u2019. En twee gedichten, wel niet toevallig allebei minder kosmisch of filosofisch dan andere, steken een eind boven de rest uit: \u2018psychografy\u2019 en vooral \u2018in memoriam matris\u2019. Zoals Eric Hoekstra in zijn recensie voorspelde, zal \u2018in memoriam matris\u2019 ongetwijfeld \u2013 en wat mij betreft met recht \u2013 de bloemlezingen halen. Niet omdat het een vlekkeloos gedicht is, maar omdat de onhandigheidjes erin ondergeschikt zijn of zelfs bijdragen aan de emotionele lading ervan. De vraag is echter of \u2018psychografy\u2019 en \u2018in memoriam matris\u2019 het gelukkige resultaat zijn van een dichterschap dat het in zich heeft om vaker tot dergelijke resultaten te komen of dat het om toevalstreffers gaat. Ik vrees het laatste. Hoe dan ook, twee overtuigende gedichten vormen zelfs in een dun boekje als <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> een te magere oogst.<\/p>\n<p>De voorgaande overwegingen leiden tot een oordeel dat afwijkt van de meningen van de critici. <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> heeft een goede pers gehad. Weliswaar moet de relatieve buitenstaander Jelle van der Meulen op zijn <a href=\"http:\/\/home.planet.nl\/~meul2882\/fries\">website<\/a> naast veel lof voor het gedicht \u2018psychografy\u2019 ook kwijt dat hij een paar gedichten \u2018helemaal niks\u2019 vond, maar Eppie Dam in <i>Trotwaer<\/i>, Babs Gezelle Meerburg in de <i>Leeuwarder Courant<\/i>, Eric Hoekstra in <i>Hjir<\/i>, Henk van der Veer in het <i>Sneeker Nieuwsblad<\/i> en last but not least Abe de Vries op <em>Farsk<\/em> zijn redelijk tot zeer te spreken over het gebodene. Opvallend daarbij is dat sommige critici uitweiden over het feit dat Boorsma weinig en sporadisch publiceert \u2013 <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> is na <i>De neidagen fan in keamerhear<\/i> (1971) en <i>Under frjemde wetten<\/i> (1978) zijn derde bundel, gedrie\u00ebn bevatten ze zo\u2019n vijftig gedichten \u2013 en dat zij dat positief lijken te waarderen. Boorsma gunt zijn gedichten de tijd te rijpen, zo schrijft Gezelle Meerburg. Mij lijkt dat een misvatting; elk\u00a0van de critici noemt toch ook een aantal minder of niet goed bevonden gedichten. Naar mijn mening is hun aantal in <i>Net allinne gen\u00f4ch<\/i> te groot en wijst deze bundel op een weinig acuut en niet erg actueel dichterschap.<\/p>\n<ul>Niet eerder gepubliceerd, februari 2006.<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Over: Pier Boorsma, Net allinne gen\u00f4ch, Koperative Utjowerij, Easterein 2005. Kenmerkend voor Net allinne gen\u00f4ch is een zekere karigheid. Pier Boorsma deelt niet uit met kwistige hand: het boekje telt slechts achttien gedichten, met zeven een- en tweeregelige \u2018tesen\u2019 als &hellip; <a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=395\">Fierder l\u00eaze <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[70,73,10,16,32,33,49,60,68],"class_list":["post-395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-114","tag-pier-boorsma","tag-rainer-maria-rilke","tag-abe-de-vries","tag-babs-gezelle-meerburg","tag-eppie-dam","tag-eric-hoekstra","tag-henk-van-der-veer","tag-jelle-van-der-meulen","tag-obe-postma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=395"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7721,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions\/7721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}