{"id":419,"date":"2013-02-15T02:00:27","date_gmt":"2013-02-15T01:00:27","guid":{"rendered":"http:\/\/konsenylje.wordpress.com\/?p=419"},"modified":"2016-01-02T11:37:01","modified_gmt":"2016-01-02T10:37:01","slug":"bartle-laverman-kophimmelje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=419","title":{"rendered":"Bartle Laverman, Kophimmelje"},"content":{"rendered":"<ul>Over: Bartle Laverman, <i>Kophimmelje<\/i>, Koperative Utjowerij, Boalsert 1999.<\/ul>\n<p>Geen taaluiting die helemaal nergens over gaat natuurlijk, maar de 24 tekstjes die Bartle Laverman in <i>Kophimmelje<\/i> gebundeld heeft, hebben wel erg weinig om het lijf. Wat houdt deze dichter eigenlijk bezig, en hoe diepgaand? Met een flinke dosis welwillendheid zou men de thematiek van <i>Kophimmelje<\/i> kunnen karakteriseren als een hard NEE! contra christendom en een luid JA! pro hedonisme. Een nogal omineuze omschrijving van wat de bundel daadwerkelijk te bieden heeft: grotendeels blikkerig getier tegen een calvinistisch spook uit het verleden, en weinig sjeu\u00efge opsommingen van wat de dichter en de zijnen tijdens een maaltijd zoal verstouwen van voorgerecht tot toetje. In beide blijft Laverman pijnlijk dicht aan de oppervlakte: een beetje intelligentie of sensibiliteit komt er niet aan <nobr>te pas.<\/nobr><\/p>\n<p>Ieder heeft recht op z\u2019n eigen achterhoedegevecht, maar Lavermans poging tot afrekening met kerk en klootjesvolk is door andere auteurs binnen de Nederlandse staatsgrenzen al talloze keren beter gedaan \u2013 vele decennia geleden. Stereotiepen en platitudes zijn de wapens waarmee Laverman zijn windmolens te lijf gaat. Ze ontnemen de teksten elk mogelijk satirisch effect: \u2018kenst dat tuich wol: \/ sa\u2019n h\u00fbnekop \/ mei griis krultsjehier derop\u2019, \u2018om te libjen \/ moat ik deadzje: \/ ik kin dus gjin kristen w\u00eaze\u2019, \u2018de griffermearde God \/ h\u00e2ldt net fan po\u00ebsij \/ oars hie Er syn tsjerkfolk \/ allang de tongspier \/ ferlamme!\u2019. Humor, understatement of ironie behoren evenmin tot Lavermans arsenaal als het vermogen het wezen van zijn vijand dan wel de oorsprong van zijn eigen woede uit te benen. Er is niet zozeer sprake van sarcasme als wel van slecht navoelbare overstuurheid: \u2018maklik sat \/ maklik sat!\u2019, \u2018klootsak!\u2019, \u2018kill, kill!\u2019, \u2018gedferdemme!\u2019, \u2018gut, gut, dat is lijen!\u2019.<\/p>\n<p>En dan dat hedonisme&#8230; dat komt dus voornamelijk neer op gezamenlijk smikkelen en smullen, maar zonder dat de lezer er imaginair in deelt. Laverman weet de opgediende lekkernijen in de verste verte niet zo te schilderen dat ook de lezer het water in de mond loopt. Zijn voornaamste stijlproc\u00e9d\u00e9, naast de kreet-met-uitroepteken \u2013 \u2018aan tafel! \/ bij de rood gevulde glazen!\u2019; waarom gebruikt de dichter hier trouwens Nederlands? \u2013 is het opsommende lijstje: \u2018jirpels mei fr\u00e2nske tsiis \/ slaad mei knoflookdressing \/ blomkoal, beantsjes \/ fan dy moaie lange tinne\u2019; \u2018wylst op it \u00e2lde fr\u00e2nske board \/ de salm yn prei en koriander leit \/ asperzjes en siedende oliifoalje deroer \/ de pot mei suerkoal \/ pronkje guozzelevers op \/ en d\u00ear de pykjes \/ yn d\u00fbbelp\u00fble grutte beane\u2019; enzovoort. Ik krijg er maar geen trek in.<\/p>\n<p>Misschien moet men die 24 teksten in <i>Kophimmelje<\/i> inderdaad gedichten noemen: ze vertonen immers vrije regelval en witregels. Po\u00ebzie is er echter ver in te zoeken. De teksten moeten het doen zonder pregnante dictie, zonder semantiek met een verhoogd soortelijk gewicht, zonder manifestaties van een ge\u00efntensiveerd taalbesef. Uit Lavermans toelichting op het gebruik van wat hij \u2018Eurofrysk\u2019 noemt, mag opgemaakt worden dat de teksten dicht bij zijn spreektaal staan (waarmee dan het bladderende Fries en de \u2018gjalperichheid\u2019 in de bundel weliswaar misschien verklaard, maar niet verantwoord zijn). Maar ook als men de teksten zou willen onderbrengen in het genre van het parlando-gedicht, schieten ze in po\u00ebtisch opzicht tekort: er waait geen geest door, er klopt geen hart in, er klinkt geen stemhebbend geluid uit op.<\/p>\n<p><i>Kophimmelje<\/i> laat opnieuw zien dat het dichterschap van Laverman, ooit van start gegaan in een tijd dat een merkwaardige misvatting opgeld deed over wat po\u00ebzie kenmerkt, nauwelijks ontwikkeling doormaakt. De bundel is, ondanks verwijzingen naar Syb van der Ploeg en Meindert Tjoelker, in wezen een relict uit de late jaren zestig, zonder museale, laat staan actuele literaire waarde.<\/p>\n<ul>Niet eerder gepubliceerd, augustus 2000.<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Over: Bartle Laverman, Kophimmelje, Koperative Utjowerij, Boalsert 1999. Geen taaluiting die helemaal nergens over gaat natuurlijk, maar de 24 tekstjes die Bartle Laverman in Kophimmelje gebundeld heeft, hebben wel erg weinig om het lijf. Wat houdt deze dichter eigenlijk bezig, &hellip; <a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=419\">Fierder l\u00eaze <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[18,66,84],"class_list":["post-419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-114","tag-bartle-laverman","tag-meindert-tjoelker","tag-syb-van-der-ploeg"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=419"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6970,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/419\/revisions\/6970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}