{"id":485,"date":"2013-02-11T02:00:59","date_gmt":"2013-02-11T01:00:59","guid":{"rendered":"http:\/\/konsenylje.wordpress.com\/?p=485"},"modified":"2015-12-29T02:54:06","modified_gmt":"2015-12-29T01:54:06","slug":"h-j-hilarides-tersk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=485","title":{"rendered":"H.J. Hilarides, Tersk"},"content":{"rendered":"<ul>Over: H.J. Hilarides, <i>Tersk. Fersen<\/i>, Utjouwerij Frysk en Frij, Ljouwert 2000.<\/ul>\n<p>\u2018Op de kermis met een snackwagen, een schiettent en muziek slingeren feestvlaggetjes \u2013 rood, wit, oranje en blauw \u2013 tussen palen aan een touw\u2019. Wat is er nodig om een dergelijke proza\u00efsche waarneming om te turnen tot een gedicht? Volgens H.J. Hilarides volstaat het toevoegen van typografisch wit en het weglaten van lidwoorden en interpunctie. Dus nam hij het Friestalige equivalent van de bovenstaande zin als volgt op in zijn debuutbundel <i>Tersk<\/i>, onder de titel \u2018Merke\u2019:<\/p>\n<ul>op merke mei snackwein<br \/>\nsjittinte en muzyk<br \/>\nslingerje feestflachjes<br \/>\nread wyt oranje blau<br \/>\ntusken peallen oan tou<\/ul>\n<p>Dit soort notities in kortschrift \u2013 33 in totaal \u2013 is alles wat <i>Tersk<\/i> te bieden heeft. Formele variatie kennen ze alleen qua aantal regels en aantal woorden per regel, en die variatie is slechts in zoverre functioneel dat de beide gedichten met de langste regels \u2013 zo lang dat de gedichten overdwars moesten worden afgedrukt \u2013 wel niet toevallig stadsgedichten zijn. Voor het overige is eenvormigheid troef; ook het gegeven dat \u00e9\u00e9n gedicht in twee kolommen afgedrukt is, verandert daaraan niets. Een schraal vormenrepertoire dus, dat parallel loopt aan een even armoedige inhoud.<\/p>\n<p>Die bestaat namelijk uit weinig meer dan registraties in steekwoorden van wat Hilarides buiten om zich heen ziet. Buiten is in dit geval voornamelijk het deels nog agrarische, deels verasfalteerde Friesland tussen 1997 en 1999. Het waargenomene krijgt vooral neerslag in substantieven, van de eveneens talrijke adjectieven bestaat het merendeel uit kleuraanduidingen en verder zijn er veel werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordige tijd. Een \u2018ik\u2019 is daarbij doorgaans afwezig. Samengevat: er is een ding in een bepaalde kleur en dat is of doet iets.<\/p>\n<p>Daarmee lijkt <i>Tersk<\/i> op het eerste oog een niet onwelkome stellingname te zijn tegen de natuur-is-emotie-po\u00ebzie, die ook de Friese dichtkunst met veel esoterie en vrijblijvend sentiment heeft opgezadeld. Teksten als \u2018Ringwei\u2019 en \u2018Bus\u2019, die de ready-mades van <i>Barbarber<\/i> lijken te imiteren, zijn echter hopeloos achterhaald, en teksten als het eenregelige \u2018Ofsl\u00fatdyk\u2019 \u2013 \u2018skomkoppen tusken f\u00fbkstokken\u2019 \u2013 zijn zo minimalistisch dat ze in zichzelf verdwijnen. Minder is hier niet meer maar nagenoeg niets. Verder maakt een zekere halfslachtigheid dat <i>Tersk<\/i> niet alleen als mogelijk statement tegen druilerige lyriek maar ook in algemenere zin als po\u00ebziebundel onder de maat is.<\/p>\n<p>Enerzijds suggereert Hilarides namelijk koel te registreren, anderzijds doet hij toch onbeholpen pogingen om lyrisch uit de hoek te komen. Door met opzichtige alliteratie en assonantie te strooien: \u2018seewier \/ skipstou en \/ skieppehier yn stikeltried\u2019. Door heel po\u00ebtisch eens een sjwa\u2019tje te schrappen: \u2018hinn\u2019\u2019, \u2018draaibr\u00eag\u2019\u2019, \u2018g\u00fbnz\u2019t\u2019. Door bijvoorbeeld niet \u2018rydt\u2019 maar \u2018glydt\u2019 te schrijven in: \u2018combine glydt troch weetfjild\u2019. En hoe geforceerd Hilarides het woordje \u2018ik\u2019 ook vermijdt, zeker in \u2018Hea\u2019 en \u2018Weetfjild\u2019 breekt een conventioneel ego toch door de constateringen heen. Teksten als \u2018H\u00f4f\u2019 en \u2018Sniefjild\u2019 ten slotte onderscheiden zich enkel qua lettergrepentelling nog van de zonnatura-haiku\u2019s waarvan er in het Fries al te veel geschreven zijn.<\/p>\n<p>Nergens zet Hilarides eens iets interessants op papier. Wat is het consequent weglaten van <i>de<\/i>, <i>it<\/i> en <i>in<\/i> \u2013 het enige lidwoord in de bundel maakt deel uit van een citaat \u2013 anders dan een gimmick, die onwillekeurig doet denken aan het taalgebruik van Jerommeke in de <i>Suske en Wiske<\/i>-albums. Iets dergelijks geldt ook voor Trynryms-achtige samentrekkingen als \u2018toskbak\u2019, \u2018kl\u00fatklaai\u2019, \u2018weachgr\u00eaft\u2019 en \u2018wjirmgr\u00fbn\u2019. Uit niets blijkt dat Hilarides zich de halfslachtigheid van zijn teksten bewust is, dat hij er een spel mee speelt, het tot thema maakt. De als \u2018fersen\u2019 gepresenteerde teksten in <i>Tersk<\/i> hebben weinig om het lijf. Onbeduidend boekje.<\/p>\n<ul>Niet eerder gepubliceerd, augustus 2001.<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Over: H.J. Hilarides, Tersk. Fersen, Utjouwerij Frysk en Frij, Ljouwert 2000. \u2018Op de kermis met een snackwagen, een schiettent en muziek slingeren feestvlaggetjes \u2013 rood, wit, oranje en blauw \u2013 tussen palen aan een touw\u2019. Wat is er nodig om &hellip; <a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=485\">Fierder l\u00eaze <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[48,88],"class_list":["post-485","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-114","tag-hein-jaap-hilarides","tag-trinus-riemersma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=485"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6945,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/485\/revisions\/6945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}