{"id":495,"date":"2013-02-13T02:00:17","date_gmt":"2013-02-13T01:00:17","guid":{"rendered":"http:\/\/konsenylje.wordpress.com\/?p=495"},"modified":"2019-02-22T00:15:21","modified_gmt":"2019-02-21T23:15:21","slug":"jelle-kaspersma-ave-marije","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=495","title":{"rendered":"Jelle Kaspersma, Ave Marije"},"content":{"rendered":"<ul>Over: Jelle Kaspersma, <i>Ave Marije. Madonna fan Starum<\/i>, Koperative Utjowerij, Boalsert, 2000.<\/ul>\n<p><a><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Jelle-Kaspersma-Ave-Marije-194x300.jpg\" alt=\"Jelle Kaspersma, Ave Marije\" width=\"194\" height=\"300\" class=\"alignright size-medium wp-image-967\" srcset=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Jelle-Kaspersma-Ave-Marije-194x300.jpg 194w, https:\/\/www.konsenylje.nl\/wp-content\/uploads\/Jelle-Kaspersma-Ave-Marije.jpg 397w\" sizes=\"(max-width: 194px) 100vw, 194px\" \/><\/a><nobr><i>Ave Marije<\/i> opent<\/nobr> met herinneringen aan vervlogen vrijerijen met, jawel, Marije. Het verzande havenstadje Stavoren zorgt niet alleen voor het decor en de nodige couleur locale, maar levert ook de ingredi\u00ebnten voor een kleine persoonlijke mythologie. Centraal daarin staat het Vrouwtje van Stavoren, wier standbeeld uitkijkt over de Waddenzee; een anonieme berijmde (Nederlandstalige) versie van haar legende staat slordig overgetikt op het achterplat van de bundel. In Jelle Kaspersma\u2019s beleving is dit hoogmoedige weeuwtje evenzeer \u2018patroanesse [sic] fan frysl\u00e2n\u2019, onder wier vaandel ooit de Slag bij Starum gewonnen werd, als \u2018libbensgrutte flinter havenhoer\u2019. Haar tegenvoeter is \u2018frouwe marije fan de streamende molke\u2019, voor wier beeld in de plaatselijke kerk kaarsjes worden gebrand: \u2018kearsfet hie ik motsje wollen op har rynske boarsten\u2019. Beiden symboliseren het Staverse Mariken van Nimwegen, en ongetwijfeld ook alle andere \u2018madonna\u2019s der\u2019t ik ea tsjinoanr\u00fbn\u2019. De vrouw als hoer \u00e9n als madonna, als veile dagvlinder \u00e9n als lacterende moeder-maagd: voorbije generaties schijnen het een erg intrigerend motief gevonden te hebben.<\/p>\n<p>Afijn, aan de zomer met Marije komt een eind, er breekt een herfst aan met een \u2018deunske s\u00eaftb\u00fak\u2019 die weinig bevrediging schenkt, dan volgt \u2018in wanheapswinter [sic] fan oer en tefolle w\u00eazen\u2019 en uiteindelijk komt de ik-figuur \u2018trochweake [sic] fan bier\u2019 aan zijn gerief bij hoeren te Amsterdam die \u2018wiidskonkich wachtsje op it betelle hynderkeriden\u2019. In het voorjaar verlaat hij met de prostituee Helena in haar rode sportwagen \u2018it grutte soo\u2019 \u2013 hier zal het Mokumse Sodom bedoeld zijn \u2013 om gezamenlijk \u2018s\u00fadwesthoeks venusheuvel\u2019 te beklimmen, maar een bezoek aan het Jopie Huisman Museum te Workum leidt merkwaardigerwijs tot \u2018woaste leafde\u2019 die uitdraait op \u2018h\u00fbnhaaien [sic] \/ en slimmer noch en slaan\u2019 met als gevolg dat Helena de ik-figuur een plek in haar rijdende \u2018gl\u00e2nzgjend reade \u00f4fwurkplak\u2019 ontzegt. De laatste rest weinig meer dan liften en de afkeuring van het thuisfront: \u2018jins dwaan en litten giet oer de tonge \/ dichtsjen en omheechsjen binne \u00fat \u2019e graasje\u2019. Na een moment van bezinning in \u2013 ik vat even samen \u2013 het schaamhaar van Gaasterland weet hij echter wat hem te doen staat: \u2018de pinne f\u00easth\u00e2lde \/ acte de pr\u00e9sance [sic] jaan op papier\u2019. Vervolgens heeft hij een gedicht lang intensive care nodig, maar \u2018it is myn oere noch net \/ foar \u00fbnbepaalde tiid \/ mei ik dit liif oanh\u00e2lde \/ pompjend [sic] komt der po\u00ebzij yn byld \/ myn hert giet oan op \u2019e monitor \/ dit is de wiere kennisse des harten\u2019.<\/p>\n<p>Het in grote lijnen chronologische logboek van een gemankeerd liefdesleven dat <i>Ave Marije<\/i> in wezen is, bestaat uit 41 titelloze, vrije verzen van wisselende lengte (4 tot 26 regels), zonder hoofdletters en interpunctie, en met veel taal-, spel- en tikfouten. Het \u2018verhaal\u2019 wordt op z\u2019n elf-en-dertigst verteld: de overvloed aan enkel plaatselijk bekende details en aan obligate natuurbeelden haalt de vaart eruit. Er is onvoldoende wat het gemis van een spanningsboog compenseert. Vermeldenswaardige formele aspecten ontbreken geheel en de zinsbouw is armoedig: Kaspersma (1948) betoont zich ook hierin opnieuw een jaren-zeventig-dichter. In zijn woordkeus is hij gelukkig veelzijdiger en een enkele metafoor vind ik niet onaardig \u2013 \u2018ljochten om dy kninen fan keardels te fangen\u2019 \u2013 maar daar staan zeker waar de seksuele strapatsen aan bod komen ontspoorde vergelijkingen tegenover als \u2018de fisk wurdt fongen \/ yn har pearse f\u00fbke \/ de homme molken\u2019. Er is wat mythologische en bijbelse name-dropping \u2013 Amor, Bacchus, Charon, Delila, Rachab \u2013 maar daar blijft het dan ook bij, zoals Kaspersma ook aan psychologie niets meer doet dan ergens de term \u2018freudiaansk\u2019 te laten vallen.<\/p>\n<p>Blijft over een nogal particulier relaas met \u2018rankskonkige kontsjedraaisters \/ stilettohakkige sjarretelledraagsters\u2019 en \u2018spierde skonken sierd mei nylons \/ koarte koker\u00f4k [sic] en lear it jaske\u2019, waarin de ik-figuur als een puberale Prikkebeen met een schepnetje achter de vlinders aanholt. Die flirtend rondfladderende manninnetjes willen in zijn beleving maar geen mensen worden, en hijzelf maar niet volwassen. Gelukkig mag dat allemaal binnen het domein van de literatuur en hoeft het goede po\u00ebzie niet per se in de weg te staan. Hier doet het dat dus wel. Spijtiger nog vind ik dat Kaspersma, volgens Piter Yedema in <i>Trotwaer<\/i> 2001\u20132, voor de afbeelding op het voorplat van deze overigens lelijk vormgegeven bundel een foto van zijn overleden eerste echtgenote genomen heeft. Was zij Marije? Ik wil dat helemaal niet weten! Als een auteur zelf zijn literaire identiteit laat samenvallen met wie hij is voor de burgerlijke stand, wordt het voor de goedwillende lezer toch lastig een als literair werk gepresenteerde tekst ook enkel op literaire gronden te waarderen.<\/p>\n<ul>Niet eerder gepubliceerd, augustus 2001.<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Over: Jelle Kaspersma, Ave Marije. Madonna fan Starum, Koperative Utjowerij, Boalsert, 2000. Ave Marije opent met herinneringen aan vervlogen vrijerijen met, jawel, Marije. Het verzande havenstadje Stavoren zorgt niet alleen voor het decor en de nodige couleur locale, maar levert &hellip; <a href=\"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=495\">Fierder l\u00eaze <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[59,118],"class_list":["post-495","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-114","tag-jelle-kaspersma","tag-piter-yedema"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/495"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=495"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12320,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/495\/revisions\/12320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}