{"id":6386,"date":"2015-10-31T23:00:15","date_gmt":"2015-10-31T22:00:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=6386"},"modified":"2024-10-03T01:50:15","modified_gmt":"2024-10-02T23:50:15","slug":"in-opdracht-fan-eeltsje-halbertsma-oan-franz-karl-naegele-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/?p=6386","title":{"rendered":"In opdracht fan Eeltsje Halbertsma"},"content":{"rendered":"

Eeltsje Hiddes Halbertsma h\u00e2lde yn 1818 as studint medisinen in semester yn Heidelberg<\/nobr> ta, d\u00ear\u2019t er him bekwaamde yn de ferloskunde. Werom yn Nederl\u00e2n joech er syn proefskrift yn it ljocht en stjoerde er in eksimplaar nei syn Heidelberger learmaster Franz Karl Naegele. Dat eksimplaar, mei in eigenhandige opdracht, is bewarre bleaun.<\/strong><\/p>\n

\"\"Yn novimber 1814 wie Eeltsje Halbertsma, krekt santjin jier \u00e2ld, nei Leiden tein om medisinen te studearjen. Efkes rekke er d\u00ear yn wat no in identiteitskrisis hjitte soe, mar al gau, sa skreau er oan broer Joast, koe hiel Leiden sjen \u2018dat ik niet een fat ben, maar een raauwe en goore vries, die zich niet aan de bon ton steurt\u2019. Yn maart 1818 helle Eeltsje syn kandidaats. Koart d\u00earnei d\u00fbkte er op yn Heidelberg. Hy wie der\u00fat knypt fanwegen in \u2018secrete historie\u2019, sa\u2019t broer Tsjalling it letter neame soe. Yn in brief \u00fat 1836 oan dy syn soan Klaas skreau Eeltsje d\u00ear sels oer: \u2018Ik geraakte namentlijk in een draaikolk van het studentenleven, waar geene andere redding uit was dan eene verplaatsing op een andere academie.\u2019<\/p>\n

Eeltsje syn ferbliuw yn Heidelberg duorre net langer as in heal jier, mar soe tige wichtich w\u00eaze foar syn liter\u00eare ori\u00efntaasje. Hy waard yn it stedsje oan de Neckar begeastere troch de D\u00fatske Romantyk en liet dy letter d\u00fadlik trochklinke yn syn eigen lieten en gedichten. Mar earst soarge Eeltsje der nei syn weromkomst yn Nederl\u00e2n foar dat er promovearre. Dat barde op 13 oktober 1818. Syn proefskrift, titele De vario pondere corporis humani in diverso ejus statu sano<\/em>, gong oer it ferb\u00e2n tusken lichemsgewicht en temperamint en ferskynde by de widdo Cyfveer yn Leiden.<\/p>\n

In protte spoaren binne der fan Eeltsje yn Heidelberg net te finen, en ien d\u00earfan is oant no ta ek noch ris oan de oandacht fan Eeltsje-bestudearders \u00fbntsnapt. Yn de Heidelberger Universit\u00e4tsbibliothek f\u00fbn ik in eksimplaar fan Eeltsje syn proefskrift mei op it skutbl\u00ead in eigenhandige opdracht oan syn learmaster Naegele:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Viro Clarissimo F: C: Naegele
\nPraeceptori optimo Amico
\nintimo Discipulus et Amicus
\nE: H Halbertsma. M: Doct.<\/p>\n

Yn oersetting: \u2018Oan de rju ferneamde hear F.C. Naegele, in earsten learaar en goefreon, fan syn learling en freon dr. E.H. Halbertsma\u2019 (de \u00f4fkoarting achter Eeltsje syn namme stiet foar \u2018Medicinae Doctor\u2019 en tsjut oan dat er promovearre wie yn de gen\u00easkunde). Dat Eeltsje in hertlike omgong hie mei syn learmaster, koe al fermoede wurde \u00fat in brief dy\u2019t er yn april 1818 oan Tsjalling stjoerde en wurdt no troch dizze opdracht bef\u00eastige.<\/p>\n

\"\"Franz Karl Naegele of N\u00e4gele (1778\u20131851) wie yn 1807 b\u00fbtengewoan en yn 1810 gewoan heechlearaar fysiology en patology yn Heidelberg wurden. Hy lei him ta op de ferloskunde en joech les yn dat fak yn de Heidelberger kreamklinyk, d\u00ear\u2019t er direkteur fan wie. Doe\u2019t Eeltsje by Naegele syn opwachting makke, hie dy syn namme al f\u00eastige mei in boek oer frouljussykten. Letter folgen boeken oer ferloskunde lykas \u00dcber den Mechanismus der Geburt<\/em> (1822) en de faken werprinte learboeken Lehrbuch der Geburtsh\u00fclfe f\u00fcr Hebammen<\/em> (1830) en Katechismus der Hebammenkunst<\/em> (1834). Om \u00fat te rekkenjen wannear\u2019t in befalling plakhawwe sil, wurdt noch altyd de Regel fan Naegele tapast.<\/p>\n

Naegele syn bibleteek waard feild yn oktober 1852 yn Frankfurt am Main. De feilingkatalogus makket net melding fan Eeltsje syn proefskrift, mar faaks siet dat yn kavel 1485: \u2018Dissertationen, gr\u00f6\u00dftentheils geb\u00fcrtsh\u00fclflichen Inhalts, ungef\u00e4hr 2000 St\u00fccke in Quarto, einige in Oktavo.\u2019 It proefskrift-mei-opdracht wurdt hjoed-de-dei yn de Heidelberger Universit\u00e4tsbibliothek bewarre \u00fbnder de sinjatuer 45,1287.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Eeltsje Hiddes Halbertsma h\u00e2lde yn 1818 as studint medisinen in semester yn Heidelberg ta, d\u00ear\u2019t er him bekwaamde yn de ferloskunde. Werom yn Nederl\u00e2n joech er syn proefskrift yn it ljocht en stjoerde er in eksimplaar nei syn Heidelberger learmaster … Fierder l\u00eaze →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[430],"tags":[219,220,221,232,429],"class_list":["post-6386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fynsten","tag-tsjalling-hiddes-halbertsma","tag-eeltsje-hiddes-halbertsma","tag-joast-hiddes-halbertsma","tag-klaas-tsjallings-halbertsma","tag-franz-karl-naegele"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6386"}],"version-history":[{"count":90,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18187,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6386\/revisions\/18187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.konsenylje.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}